Lime kiln in Loučná pod Klínovcem

Vápenka w Háji u Loučné pod Klínovcem to jeden z najciekawszych zabytków techniki w czeskiej części Rudaw (Krušné hory) – dawny zespół pieców wapienniczych, w którym przez blisko sto lat wydobywano i przetwarzano skały wapienne. Obiekt leży w leśnym terenie pomiędzy osadą Háj a Kovářską, w gminie Loučná pod Klínovcem, i stanowi najlepiej zachowane świadectwo górnictwa wapiennego w tym regionie.

Skąd wzięła się wapienka?

Piece powstały w pierwszej połowie XIX wieku z inicjatywy rodu Buquoyów, jednego z najważniejszych właścicieli ziemskich i przemysłowych na pograniczu czesko-saskim. Wapno wypalane w tutejszych piecach służyło m.in. do budownictwa i produkcji przemysłowej w okolicznych hutach i zakładach. Zakład działał do 1924 roku, kiedy zaprzestano tu wydobycia i przetwórstwa.

Co zachowało się do dziś?

Do naszych czasów przetrwały dwa ośmioboczne piece szybowe typu Rumforda – rozwiązanie techniczne charakterystyczne dla XIX-wiecznego hutnictwa i przemysłu wapienniczego w Europie Środkowej. Obok pieców widoczne są także pozostałości innych zabudowań towarzyszących dawnemu zakładowi. Ten układ dwóch pieców w jednym miejscu należy do rzadkości w skali kraju, co dodatkowo podnosi wartość historyczną obiektu.

Dlaczego to miejsce jest chronione?

Vápenka jest zabytkiem kultury technicznej wpisanym do rejestru zabytków od 1963 roku. To wyróżnienie potwierdza jej wyjątkowe znaczenie dla historii górnictwa i przemysłu w Rudawach. Obiekt jest też powiązany z górniczym regionem Erzgebirge/Krušnohoří, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2019 roku – jednym z największych i najstarszych regionów górniczych w Europie.

Jak wyglądała historia ostatnich dekad?

Mimo statusu zabytku wapienka przez lata popadała w ruinę. Brak bieżącej konserwacji doprowadził do tego, że w 2004 roku zawalił się jeden z pieców. Dopiero kompleksowa renowacja przeprowadzona w 2019 roku przywróciła obiektowi dawny wygląd i pozwoliła udostępnić go zwiedzającym. Dziś można oglądać oba piece oraz zapoznać się z historią wydobycia wapienia w tej części Rudaw.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Obiekt znajduje się w otoczeniu lasu, w spokojnej okolicy pomiędzy Hájem a Kovářską, co czyni go dobrym celem dla osób łączących zwiedzanie zabytków z pieszymi wycieczkami po Rudawach. Lokalizacja w bliskim sąsiedztwie Loučnej pod Klínovcem sprawia, że łatwo połączyć zwiedzanie wapienki z innymi atrakcjami tej części gór.

Najczęstsze pytania

Kto zbudował wapienkę w Háji? Piece powstały w pierwszej połowie XIX wieku z inicjatywy rodu Buquoyów.

Jak długo działał zakład? Wydobycie i przetwórstwo wapienia prowadzono tu do 1924 roku.

Ile pieców zachowało się do dziś? Dwa ośmioboczne piece szybowe typu Rumforda.

Od kiedy obiekt jest zabytkiem? Od 1963 roku znajduje się w rejestrze zabytków kultury.

Czy wapienka ma związek z UNESCO? Tak, jest powiązanym obiektem górniczego regionu Erzgebirge/Krušnohoří, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2019 roku.

Czy można ją zwiedzać? Tak, po renowacji zakończonej w 2019 roku obiekt jest dostępny dla zwiedzających.