La Marche

La Marche to jaskinia archeologiczna w gminie Lussac-les-Châteaux, w departamencie Vienne, w regionie Nowej Akwitanii we Francji. Nie chodzi tu o żadną z licznych francuskich gmin noszących tę samą nazwę ani o średniowieczne hrabstwo La Marche — to stanowisko z okresu magdaleńskiego, jedno z najważniejszych na świecie miejsc związanych z paleolitycznym grawerowaniem na kamieniu. Sława jaskini opiera się na tysiącach grawerowanych płytek wapiennych, jakich nie znaleziono w żadnym innym stanowisku tej epoki w takiej liczbie.

Czym wyróżnia się grota La Marche?

O ile większość znanych jaskiń paleolitycznych kojarzy się z malowidłami na ścianach, La Marche to co innego: warstwa magdaleńska wypełniona była płaskimi kamiennymi płytkami pokrytymi drobnymi rytami. Odnaleziono ich ponad 1500, a niektóre szacunki mówią nawet o kilku tysiącach fragmentów z widocznymi śladami grawerunku. Znaczna część przedstawia twarze i sylwetki ludzkie — co jest rzadkością w sztuce paleolitu, zdominowanej niemal wyłącznie przez wizerunki zwierząt. Obok wizerunków ludzkich na płytkach widoczne są też zwierzęta, co czyni zbiór z La Marche jednym z najbogatszych zestawów sztuki ruchomej (przenośnej) doby magdaleńskiej w Europie, ustępującym pod tym względem jedynie hiszpańskiemu stanowisku El Parpalló.

Rysunki są często bardzo drobne i wielowarstwowe — linie nakładają się na siebie, przez co odczytanie pojedynczej figury bywa trudne gołym okiem i wymaga odpowiedniego oświetlenia bocznego lub powiększenia. To właśnie dlatego niektóre interpretacje przedstawień, zwłaszcza tych odczytanych jako twarze ludzkie, były i są przedmiotem dyskusji wśród badaczy prehistorii.

Kto odkrył jaskinię i kiedy prowadzono badania?

Jaskinię zaczął eksplorować Léon Péricard w listopadzie 1937 roku. Widząc bogactwo materiału krzemiennego i grawerowanych płytek, do prac zaprosił Stéphane'a Lwoffa — razem prowadzili wykopaliska przez kolejne kampanie na przełomie lat 30. i 40. XX wieku. Późniejsze, szczegółowe opracowanie znalezisk, w tym analizę techniki rytowania i przedstawień ludzkich, przeprowadzili prehistorycy Léon Pales oraz Marie Tassin de Saint-Péreuse. Materiał przypisano do fazy magdalenu III w klasyfikacji Henriego Breuila.

Gdzie można dziś zobaczyć znaleziska?

Oryginalne płytki trafiły głównie do Musée de l'Homme w Paryżu, część zbiorów prezentowana jest też w lokalnym Musée de Préhistoire w Lussac-les-Châteaux, które opiekuje się także samą jaskinią.

Jak zwiedzić grotę La Marche?

Wnętrze jaskini jest zamknięte dla zwiedzających indywidualnie — dostęp możliwy jest wyłącznie w ramach wycieczek z przewodnikiem organizowanych przez Musée de Préhistoire de Lussac-les-Châteaux (21 route de Montmorillon). W sezonie wysokim wycieczki odbywają się kilka razy w tygodniu, w sezonie niskim zwykle raz w miesiącu. Bilet łączony (zwiedzanie z przewodnikiem plus wstęp do muzeum) kosztuje około 5 euro. Do jaskini prowadzi ścieżka spacerowa, dojście z centrum miasteczka zajmuje około dziesięciu minut, jednak teren jest nierówny i niedostosowany dla osób o ograniczonej mobilności. W ramach tej samej oferty turystycznej można zwiedzić także pobliską Grotte des Fadets.

Najczęstsze pytania

Czy grota La Marche to to samo co inne miejscowości o nazwie La Marche? Nie. To stanowisko archeologiczne w gminie Lussac-les-Châteaux (Vienne), niezwiązane z innymi francuskimi gminami o tej nazwie ani z dawnym hrabstwem La Marche.

Co znaleziono w jaskini? Ponad 1500 grawerowanych płytek wapiennych z przedstawieniami ludzi i zwierząt, pochodzących z okresu magdaleńskiego.

Kiedy odkryto stanowisko? Eksplorację rozpoczął Léon Péricard w listopadzie 1937 roku, wraz ze Stéphane'em Lwoffem.

Czy można wejść do środka jaskini? Nie samodzielnie — jedynie w grupie z przewodnikiem, w ramach wycieczek organizowanych przez muzeum prehistorii w Lussac-les-Châteaux.

Gdzie zobaczyć oryginalne znaleziska? Główna część zbioru znajduje się w Musée de l'Homme w Paryżu, część eksponatów prezentuje lokalne muzeum prehistorii.