Kościół św. Wita w Českým Krumlovie

Kościół św. Wita to gotycki kościół parafialny stojący w samym sercu Českého Krumlova, w kraju południowoczeskim. Razem z zabytkowym centrum miasta figuruje na liście światowego dziedzictwa UNESCO, a obok zamku stanowi drugą wielką dominantę architektoniczną Krumlova — jego strzelista wieża widoczna jest z niemal każdego punktu starówki. Świątynia należy do dekanatu Český Krumlov diecezji czeskobudziejowickiej.

Od kiedy w tym miejscu stoi świątynia?

Pierwszy kościół w tym miejscu założono już w 1309 roku, jednak budowla, którą ogląda się dzisiaj, powstała znacznie później. Obecny, gotycki kościół wznoszono w latach 1407–1438, a konsekrował go w 1439 roku biskup pasawski Leonard z Laimingu. Losy budowli od początku splatały się z dwoma rodami, które przez wieki rządziły Krumlovem — Rożmberkami i Schwarzenbergami. To właśnie za Schwarzenbergów, którzy w latach 1725–1726 uczynili miasto swoją rezydencją, przy kościele wzniesiono nową kaplicę św. Jana Nepomucena. W 1995 roku obiekt uznano za Narodowy Zabytek Kultury.

Jak zbudowana jest świątynia i skąd bierze się jej charakterystyczna sylwetka?

Wnętrze tworzy halowa trójnawa wsparta na smukłych filarach — rozwiązanie typowe dla późnogotyckiej architektury południowych Czech. Sklepienia sieciowe, nawiązujące do tradycji parlerowskiej, pokrywają zarówno nawy, jak i wydłużone, zamknięte pięciobocznie prezbiterium wzorowane na kościele św. Idziego w Milevsku. Po obu stronach prezbiterium stoją piętrowe zakrystie, a do kościoła dobudowano kaplice Zmartwychwstania oraz św. Jana Nepomucena, przy czym wejście od strony północnej poprzedza przedsionek z portalem. Na zachodnim froncie wznosi się wieża — u dołu z prostokątnymi, romanizującymi okienkami, wyżej ośmioboczna, a jej najwyższa kondygnacja, dobudowana dopiero w latach 1893–1894, ma formę pseudogotycką.

Co warto zobaczyć wewnątrz kościoła?

W prezbiterium, po jego północnej stronie, zachował się bogato zdobiony kamienny sanktuarium z 1500 roku. Główny ołtarz, wczesnobarokowy, wykonał J. Worath w latach 1673–1683 — zdobią go obrazy M. Leuthnera przedstawiające Koronację Marii Panny oraz świętego Wita, namalowane w 1683 roku. Obok niego stoi rokokowy ołtarz boczny św. Pawła z 1773 roku oraz neogotyckie ołtarze pochodzące z końca XIX wieku (1897 i 1898). Na chórze muzycznym znajdują się małe barokowe organy, przeniesione tu z kościoła św. Lohelia na krumlovskim Latránie, oraz znacznie większe organy neogotyckie. Przy wejściu do kaplicy św. Jana Nepomucena zwracają uwagę dwa renesansowe nagrobki z czerwonego marmuru z ostatniej ćwierci XVI wieku — spoczywają pod nimi Wilhelm z Rożmberka oraz jego trzecia żona, Anna Maria Badeńska.

Dlaczego kościół jest ważnym punktem na mapie miasta?

Świątynia od ponad sześciu stuleci pełni funkcję głównego kościoła parafialnego Krumlova, a jej wieża — obok wieży zamkowej — jest drugim punktem orientacyjnym miasta, po który sięga wzrok niemal z każdej uliczki starówki. Historia budowli, ściśle powiązana z rodami Rożmberków i Schwarzenbergów, czyni ją nie tylko obiektem sakralnym, ale też świadkiem najważniejszych wydarzeń w dziejach miasta.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał obecny kościół św. Wita? Budowę prowadzono w latach 1407–1438, a konsekracji dokonano w 1439 roku.

Czy na miejscu kościoła istniała wcześniejsza świątynia? Tak, pierwszy kościół w tym miejscu założono już w 1309 roku.

Jaki styl reprezentuje budowla? Późną gotykę południowoczeską — z halową trójnawą, sklepieniami sieciowymi i wieżą uzupełnioną w XIX wieku o pseudogotyckie zwieńczenie.

Kto jest pochowany w kościele? W kaplicy św. Jana Nepomucena znajdują się renesansowe nagrobki Wilhelma z Rożmberka i jego żony Anny Marii Badeńskiej.

Czy kościół ma status zabytku? Od 1995 roku jest Narodowym Zabytkiem Kultury, a wraz z historycznym centrum Českého Krumlova wpisany jest na listę UNESCO.