Kaplica św. Marcina w Českém Krumlově

Kaplica św. Marcina to niewielka, barokowa świątynia stojąca w miejskim parku w Českém Krumlově, po drugiej stronie Wełtawy niż historyczny rynek. Choć dziś rzadko otwiera swoje drzwi dla zwiedzających, jej historia sięga końca XVI wieku i wiąże się z jedną z najcięższych epidemii, jakie nawiedziły miasto.

Skąd wzięła się kaplica i dlaczego powstała akurat tutaj?

Kaplica narodziła się z konieczności. W 1585 roku miasto nawiedziła epidemia dżumy, a istniejący cmentarz przy kościele św. Wita przestał wystarczać. Nowy cmentarz założono po drugiej stronie rzeki, w sąsiedztwie ogrodu jezuickiego, a wraz z nim postawiono drewnianą kaplicę cmentarną pod wezwaniem św. Marcina.

Dlaczego murowana kaplica powstała dopiero ponad sto lat później?

Plany wzniesienia murowanej kaplicy pojawiły się już w 1618 roku, jednak przygotowane materiały budowlane trafiły ostatecznie na wzmocnienie zamku w związku z wybuchem powstania stanowego, które zapoczątkowało wojnę trzydziestoletnią. Do realizacji zamysłu wrócono dopiero w XVIII wieku – murowaną kaplicę zaczęto wznosić od 1717 roku.

Jak wygląda budynek i co znajduje się w jego wnętrzu?

Kaplica ma formę jednonawowej, podłużnej budowli z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i osiową zakrystią od wschodu. Zachodnia fasada jest trzyosiowa, ze ściętymi narożnikami i tablicowym szczytem zdobionym wolutami, a wnętrze przykrywa płaski strop z dwoma sztukatorskimi zwierciadłami. Główny ołtarz pochodzi z 1763 roku i jest dziełem krumlovského rzeźbiarza Josefa Mucka oraz malarzy Josefa Putza i Christopha Anneisa. Ołtarz św. Marcina przypisuje się Bedřichowi Kamarýtowi, malarzowi i duchownemu z Velešína żyjącemu w latach 1831–1911, a rokokową ambonę wykonał malarz i rzeźbiarz Anton Leyer. Po bokach stoją ołtarze poświęcone św. Janowi Nepomucenowi i św. Annie. Przy jezuickim ogrodzie funkcjonował ponadto przytułek dla chorych, prowadzony przez zakonników.

Co stało się z cmentarzem wokół kaplicy?

Cmentarz otaczający kaplicę działał aż do 1892 roku, kiedy został zlikwidowany. Kilkanaście lat później, w 1908 roku, teren połączono z dawnym ogrodem jezuickim, tworząc dzisiejszy park miejski. Do dziś przy dojściu do kaplicy zachowało się dziewięć osiemnastowiecznych granitowych nagrobków – ostatni widoczny ślad po dawnym cmentarzu.

Kto korzysta z kaplicy dzisiaj?

Od 1969 roku kaplica służy jako siedziba Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego. Wnętrza są na co dzień zamknięte dla zwiedzających, a odwiedziny możliwe są wyłącznie po wcześniejszym umówieniu. Od czasu do czasu organizowane są tu koncerty muzyki duchowej oraz ceremonie ślubne.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się kaplica św. Marcina? W miejskim parku w Českém Krumlově, po przeciwnej stronie Wełtawy niż historyczny rynek, w miejscu dawnego cmentarza przy ogrodzie jezuickim.

Kiedy powstała kaplica? Pierwotna drewniana kaplica cmentarna powstała w 1585 roku; obecną, murowaną, zaczęto wznosić od 1717 roku.

Kto wykonał główny ołtarz? Ołtarz z 1763 roku to dzieło rzeźbiarza Josefa Mucka oraz malarzy Josefa Putza i Christopha Anneisa.

Czy można zwiedzać wnętrze kaplicy? Wnętrza są zamknięte dla zwiedzających na co dzień, wizyta możliwa jest tylko po wcześniejszym umówieniu.

Do kogo należy kaplica obecnie? Od 1969 roku jest siedzibą Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego.