Kościół św. Mikołaja na Starym Mieście w Pradze

Kościół św. Mikołaja zajmuje róg Rynku Starego Miasta w Pradze, tuż przy pomniku Jana Husa i naprzeciw wieży ratuszowej z zegarem astronomicznym. Ta barokowa świątynia z charakterystyczną białą fasadą i dwiema wieżami bywa mylona z dużo słynniejszym imiennikiem na Malej Stranie — to jednak zupełnie inny obiekt, o innej historii i innym przeznaczeniu.

Jak długo istnieje kościół w tym miejscu?

Obecność świątyni pod wezwaniem św. Mikołaja w tym narożniku Starego Miasta poświadcza dokument klasztoru brzewnowskiego już z 1273 roku, choć sam kościół był wówczas znacznie starszy — pierwotna budowla powstała w stylu romańskim w XII wieku z fundacji niemieckich kupców osiedlających się wtedy w Pradze. Z czasem świątynię rozbudowano, a w 1620 roku przejęli ją benedyktyni, którzy prowadzili tu swój klasztor przez kolejne stulecia.

Skąd wzięła się obecna barokowa forma?

Budynek, który dziś stoi na rogu rynku, nie ma już wiele wspólnego ze średniowiecznym pierwowzorem. W latach 1732–1737 opat benedyktyński Anselm Vlach sfinansował całkowitą przebudowę kościoła, powierzając projekt Kiliánowi Ignácowi Dientzenhoferowi — jednemu z najważniejszych architektów czeskiego baroku, twórcy m.in. kopuły kościoła św. Mikołaja na Malej Stranie. Wnętrze ozdobili wybitni artyści epoki: sztukaterie wykonał Bernardo Spinetti, freski namalował bawarski malarz Cosmas Damian Asam, a rzeźby wyszły spod dłuta Antonína Brauna. Efektem jest przestrzeń pełna światła, białych sztukaterii i dynamicznych form typowych dla praskiego baroku.

Dlaczego kościół jest dziś husycki?

Losy świątyni po ukończeniu przebudowy były burzliwe. W 1787 roku, w ramach józefińskich reform kościelnych, klasztor benedyktyński zamknięto, a budynek na pewien czas zamieniono w zwykły magazyn. W latach 1870/71–1914 kościół służył praskiej wspólnocie prawosławnej. Podczas II wojny światowej pełnił funkcję kaplicy wojskowej. Przełom nastąpił w 1920 roku, gdy obiekt przeszedł w ręce nowo powstałego Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego — ruchu religijnego nawiązującego do dziedzictwa Jana Husa i średniowiecznej reformacji czeskiej. Kościół pozostaje w rękach tej wspólnoty do dziś i jest czynnym miejscem kultu.

Co warto zobaczyć w środku?

Wnętrze przyciąga turystów niezależnie od wyznania — dominuje w nim okazały kryształowy żyrandol oraz jasna, barokowa dekoracja stiukowa i malarska sprzed niemal trzystu lat. Kościół jest też regularnym miejscem koncertów muzyki klasycznej, co czyni go jednym z popularniejszych punktów muzycznych na mapie praskiego Starego Miasta — akustyka wnętrza dobrze służy występom kameralnym i organowym.

Najczęstsze pytania

Czy to ten sam kościół, co słynna kopuła na Malej Stranie? Nie. Na Malej Stranie stoi inny, dużo większy kościół pod tym samym wezwaniem, również projektu rodziny Dientzenhoferów, ale to odrębny obiekt, widoczny z całego miasta dzięki wielkiej kopule. Kościół przy Rynku Starego Miasta jest mniejszy i ma inną, husycką funkcję.

Kto zarządza kościołem obecnie? Od 1920 roku budynek należy do Czechosłowackiego Kościoła Husyckiego i pełni funkcję czynnej świątyni tej wspólnoty.

Czy w kościele odbywają się koncerty? Tak, kościół regularnie gości koncerty muzyki klasycznej, korzystając z dobrej akustyki barokowego wnętrza i historycznego wystroju.

Kto zaprojektował obecny, barokowy budynek? Przebudowę w latach 30. XVIII wieku zaprojektował Kilián Ignác Dientzenhofer, czołowy architekt czeskiego baroku, na zlecenie opata benedyktyńskiego Anselma Vlacha.