Klasztor św. Jerzego w Pradze

Klasztor św. Jerzego w Pradze to najstarszy klasztor żeński na ziemiach czeskich – zespół budynków przylegający bezpośrednio do Zamku Praskiego na Hradczanach, w sercu historycznej stolicy Czech.

Kiedy i przez kogo został założony?

Klasztor benedyktynek przy istniejącej już wcześniej bazylice św. Jerzego ufundował w 973 roku książę Bolesław II Pobożny. Pierwszą przeoryszą została Mlada, siostra fundatora, która wcześniej przebywała w Rzymie i po objęciu urzędu przyjęła imię zakonne Maria. Sama bazylika, wokół której wyrósł klasztor, powstała jeszcze wcześniej – ufundował ją książę Wratysław I, zmarły w 921 roku. Dzięki temu kompleks należy do najstarszych zachowanych założeń sakralnych w Pradze.

Jak zmieniała się architektura klasztoru?

Pierwotna, romańska bryła klasztoru zyskała charakterystyczne wieże w latach 1145–1151, wzniesione za rządów ówczesnej ksieni Berty. Kolejne stulecia dodały nowe elementy: około 1515 roku powstał renesansowy portal z płaskorzeźbą przedstawiającą św. Jerzego walczącego ze smokiem. Pożar w 1541 roku, który spustoszył znaczną część praskiej Malej Strany i Hradczan, zniszczył także część zabudowań klasztornych, co wymusiło ich odbudowę. Największą przebudowę w duchu baroku klasztor przeszedł w latach 1657–1680, zyskując wygląd zbliżony do dzisiejszego.

Co stało się z klasztorem po kasacie w 1782 roku?

Cesarz Józef II w ramach reform kościelnych nakazał w 1782 roku zamknięcie klasztoru. Budynki zaadaptowano wówczas na koszary wojskowe – tę funkcję pełniły przez kolejne dziesięciolecia. Dopiero w XX wieku, po gruntownej przebudowie prowadzonej w latach 1969–1975 według projektu architekta Františka Cubra, obiekt otrzymał nowe przeznaczenie wystawiennicze. Przez kolejne dekady mieściła się tu część zbiorów Galerii Narodowej w Pradze, prezentująca dawną sztukę czeską od średniowiecza po barok, a w latach 2008–2012 – kolekcję sztuki XIX wieku.

Czy dziś można zwiedzić klasztor?

Od marca 2016 roku budynek klasztorny wrócił w ręce Kościoła i znajduje się obecnie pod zarządem Arcybiskupstwa Praskiego. Ze względu na zły stan techniczny obiekt jest niedostępny dla zwiedzających, a jego remont i ponowne otwarcie pozostają w fazie planowania. Inaczej wygląda sytuacja sąsiadującej bazyliki św. Jerzego – odrębnego budynku wchodzącego w skład tego samego zespołu – która pozostaje otwarta w ramach zwiedzania Zamku Praskiego i wykorzystywana jest także na koncerty muzyki dawnej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się klasztor św. Jerzego? W obrębie Zamku Praskiego, na Hradczanach, obok bazyliki św. Jerzego.

Czy klasztor i bazylika św. Jerzego to ten sam budynek? Nie. Bazylika to odrębna, starsza świątynia (sprzed 921 roku), przy której później dobudowano klasztor. Bazylika jest dziś dostępna dla zwiedzających, klasztor – nie.

Kto założył klasztor? Książę Bolesław II Pobożny w 973 roku, a pierwszą przeoryszą została jego siostra Mlada, przyjmując imię Maria.

Czy w klasztorze wciąż mieści się Galeria Narodowa? Nie. Kolekcje Galerii Narodowej zostały z budynku wyprowadzone, a od 2016 roku obiekt należy do Arcybiskupstwa Praskiego.