Kaple Smrtelných úzkostí Páně

Kaplica Śmiertelnych Trwóg Pańskich (czes. Kaple Smrtelných úzkostí Páně) stoi tuż za katedrą św. Mikołaja w Czeskich Budziejowicach i należy do najmniej znanych, a zarazem najciekawszych zabytków sakralnych miasta. Ukryta między kamienicami staromiejskiej zabudowy, łatwo umyka uwadze turystów spieszących na główny rynek, choć jej historia sięga czasów średniowiecznych początków miasta.

Jak dotrzeć?

Kaplica leży w samym centrum Czeskich Budziejowic, bezpośrednio przy katedrze św. Mikołaja, w odległości kilku minut spacerem od rynku Přemysla Otakara II. To miejsce, do którego najwygodniej dotrzeć pieszo, zwiedzając zabytkowe centrum miasta – nie ma potrzeby korzystania z transportu miejskiego ani szukania parkingu w pobliżu, bo najbliższa okolica katedry jest strefą pieszą.

Co zobaczysz?

Obecna budowla powstała w latach 1727–1731 na miejscu starszej, gotyckiej kaplicy św. Jakuba, wzniesionej jeszcze przed 1377 rokiem. Kaplica ma plan zbliżony do czworoboku z zaokrąglonymi narożnikami, a jej fasadę zdobią dwie niewielkie wieżyczki. Wnętrze nakryte jest kopułą, na której w 1729 roku malarz i freskant Johann Adam Schöpf namalował scenę przedstawiającą Boga Ojca w otoczeniu aniołów. Na ołtarzu głównym znajduje się obraz przedstawiający Chrystusa modlącego się w Ogrójcu – motyw, od którego kaplica wzięła swoją nazwę.

Pod samą budowlą znajduje się kostnica, pozostałość po dawnym miejskim cmentarzu, który niegdyś otaczał to miejsce. Sama kaplica przez wieki była więc ściśle związana z pochówkami i pamięcią o zmarłych mieszkańcach miasta, zanim cmentarz zlikwidowano, a teren włączono w tkankę miejską.

Losy budowli nie zawsze były spokojne. W 1785 roku, w ramach reform józefińskich, kaplicę zamknięto, a przez pewien czas służyła jedynie jako magazyn. Dopiero z inicjatywy biskupa Jana Valeriána Jirsíka przywrócono jej sakralny charakter w 1855 roku. Od tego czasu kaplica ponownie służy celom religijnym.

Obecnie w kaplicy odprawiane są nabożeństwa greckokatolickie, jednak wyłącznie w dni świąteczne, wieczorem o godzinie 19:00. Poza tymi terminami wnętrze zwykle nie jest dostępne dla zwiedzających, dlatego warto traktować kaplicę przede wszystkim jako interesujący element architektoniczny oglądany z zewnątrz, przy okazji zwiedzania katedry i sąsiadującego z nią kompleksu.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ dostęp do wnętrza jest ograniczony do konkretnych świąt o wyznaczonej porze, warto zaplanować wizytę z wyprzedzeniem, jeśli zależy nam na zobaczeniu wnętrza z freskami Schöpfa. Sama bryła kaplicy i jej otoczenie są dostępne przez cały rok, niezależnie od pory dnia, co czyni ją dobrym punktem na krótki spacer po historycznym centrum Czeskich Budziejowic, zwłaszcza w połączeniu ze zwiedzaniem katedry św. Mikołaja i pobliskiej wieży Czarnej Wieży.

Najczęstsze pytania

Czy można zwiedzić wnętrze kaplicy? Wnętrze jest dostępne głównie podczas nabożeństw greckokatolickich odprawianych w dni świąteczne o godzinie 19:00. Poza tymi terminami kaplica zazwyczaj pozostaje zamknięta dla zwiedzających.

Skąd wzięła się nazwa kaplicy? Nazwa nawiązuje do obrazu na ołtarzu głównym, przedstawiającego Chrystusa modlącego się w Ogrójcu w chwili duchowej udręki przed męką – po czesku określanej jako „smrtelná úzkost”.

Co znajduje się pod kaplicą? Pod budowlą zachowała się dawna kostnica, pozostałość po historycznym cmentarzu miejskim, który niegdyś otaczał to miejsce, zanim został zlikwidowany.

Jak kaplica wygląda z zewnątrz? To niewielka, czworoboczna budowla z zaokrąglonymi narożnikami i dwiema wieżyczkami na fasadzie, stojąca w bezpośrednim sąsiedztwie katedry św. Mikołaja w samym centrum miasta.