Evangelical church

Kostel Českobratrské církve evangelické stoi w Czeskich Budziejowicach przy ulicy 28. října i jest jednym z niewielu w mieście przykładów świątyni protestanckiej wzniesionej jeszcze w czasach monarchii habsburskiej. Niepozorna z zewnątrz budowla kryje w sobie ponad stuletnią historię lokalnej społeczności ewangelickiej, a od 2021 roku podlega ochronie jako zabytek kultury.

Skąd wzięła się protestancka wspólnota w Budziejowicach?

Do połowy XIX wieku wyznania inne niż katolickie nie miały w monarchii habsburskiej równych praw. Zmienił to dopiero patent tolerancyjny z 1861 roku, który zrównał protestantów z innymi grupami religijnymi. Już siedem lat później, w 1868 roku, w Czeskich Budziejowicach powstała pierwsza gmina protestancka — początkowo jako filia gminy Kościoła Marcina Lutra z austriackiego Linzu. Dopiero w 1910 roku miejscowa wspólnota usamodzielniła się i zaczęła funkcjonować jako odrębna parafia.

Kiedy powstał kościół i kto go zaprojektował?

Sam budynek kościoła wzniesiono w 1899 roku według projektu architekta z Pilzna, Viktora Schwerdtnera. Prace budowlane poprowadził miejscowy budowniczy Josef Hauptvogl. Kamień węgielny pod kaplicę położono 9 lipca 1899 roku, a uroczyste poświęcenie świątyni odbyło się 8 grudnia tego samego roku — całą inwestycję udało się więc zrealizować w niespełna pół roku.

Jak zmieniała się wspólnota w kolejnych dekadach?

W 1922 roku doszło do kolejnej zmiany organizacyjnej: dotychczasowa stacja kaznodziejska, podlegająca zborowi w Pilznie, usamodzielniła się i przekształciła w samodzielny zbór Českobratrské církve evangelické (Ewangelickiego Kościoła Braci Czeskich) w Czeskich Budziejowicach. Pierwsza siedziba parafii mieściła się w latach 1923–1929 w zaadaptowanym budynku przy ulicy Rudolfovskiej. W 1929 roku wspólnota wybudowała nowy dom zborowy przy ulicy Lannova, a po drugiej wojnie światowej siedziba parafii przeniosła się ostatecznie na ulicę 28. října, gdzie znajduje się do dziś. Szczytowy moment liczebności zbór przeżył w 1951 roku, gdy liczył aż 3055 wiernych.

Co warto wiedzieć o kościele dzisiaj?

Współcześnie kościół nadal pełni funkcję czynnej świątyni parafialnej. Wspólnotą opiekują się duchowni Tomáš Matějovský i Ludmila Míchalová Mikšíková, funkcję kuratora zboru pełni Jan Matějka, a od 2019 roku w parafii pracuje także pracownica duszpasterska Michaela Krištůfková. 7 lipca 2021 roku budynek kościoła został oficjalnie wpisany na listę zabytków kultury, co potwierdziło jego wartość jako świadectwa historii protestantyzmu w regionie południowoczeskim.

Jak dotrzeć do kościoła?

Kościół znajduje się przy ulicy 28. října, w spokojnej części Czeskich Budziejowic, w niedużej odległości od historycznego centrum miasta z charakterystycznym rynkiem Přemysla Otakara II. Najwygodniej dotrzeć tu pieszo lub lokalnym transportem miejskim — sama okolica nie wymaga specjalnego planowania wycieczki, kościół można odwiedzić przy okazji zwiedzania centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Czy kościół można zwiedzać w środku? Jako czynna świątynia parafialna kościół jest dostępny głównie podczas nabożeństw i wydarzeń organizowanych przez zbór; warto sprawdzić aktualny harmonogram bezpośrednio u parafii przed wizytą.

Jak stary jest ten kościół? Budynek powstał w 1899 roku, a więc ma ponad 125 lat — jest jednym ze starszych obiektów sakralnych postawionych w Budziejowicach po wprowadzeniu równouprawnienia wyznań protestanckich.

Do jakiego Kościoła należy ta świątynia? Kościół należy do Českobratrské církve evangelické (Ewangelickiego Kościoła Braci Czeskich), a miejscowy zbór działa pod tą nazwą od 1922 roku.

Czy budynek jest zabytkiem? Tak, od 7 lipca 2021 roku kościół figuruje na liście chronionych zabytków kultury.