Zamek w Josefově Dole

Zamek w Josefově Dole to XIX-wieczna rezydencja pałacowa stojąca w tej samej miejscowości, w powiecie Mladá Boleslav, w środkowych Czechach. Budynek łączy neorenesansową elewację z barokowym rdzeniem starszej zabudowy i przez dekady był siedzibą rodziny Leitenbergerów, przemysłowców tekstylnych. Dziś stoi opuszczony, choć od 1958 roku figuruje w rejestrze zabytków.

Skąd wzięło się bogactwo, które sfinansowało budowę zamku?

Historia posiadłości zaczyna się nie od samego pałacu, lecz od fabryki. W 1763 roku hrabia Josef Bolza przeniósł tu produkcję tekstylną z pobliskich Kosmonos. Około trzydziestu lat później zakład kupił Jan Josef Leitenberger, przedsiębiorca, który prowadził też fabrykę w Zákupach. To właśnie zyski z manufaktury tekstylnej pozwoliły kolejnym pokoleniom rodziny wznieść rezydencję odpowiadającą ich pozycji majątkowej.

Kto zbudował pałac i kiedy?

Obecny budynek powstał po 1860 roku jako siedziba Friedricha Leitenbergera, przedstawiciela już trzeciego pokolenia rodu. Za projekt architektoniczny odpowiadał najprawdopodobniej Ludwig Zettel. Pałac otaczał park w stylu angielskim, a jego główna fasada była zwrócona na południe. Od zachodniej strony stała niegdyś oranżeria z tropikalnymi roślinami, pełniąca też funkcję sali przyjęć dla gości — dziś pozostały po niej tylko ruiny.

Jak zmieniali się właściciele w XX wieku?

Losy zamku odzwierciedlają losy samej fabryki. W 1905 roku zakład tekstylny przejęła spółka akcyjna Cosmanos, a piętnaście lat później, w 1920 roku, to samo przedsiębiorstwo wykupiło również pałac wraz z parkiem. W 1926 roku posiadłość trafiła w ręce gminy. Po 1945 roku budynek przeszedł na własność państwa i przez dziesięciolecia mieścił siedzibę miejscowej administracji (MNV) oraz klub seniorów. Gmina odzyskała zamek dopiero w 1996 roku, a od 2020 roku obiekt należy do prywatnych właścicieli, rodziny Šutarů.

W jakim stanie jest zamek dzisiaj?

Budynek jest niedostępny dla zwiedzających i znajduje się w złym stanie technicznym. Część elewacji została w przeszłości odbudowana, jednak większość konstrukcji pozostaje w ruinie. Podejmowano próby restauracji, ale prace przerwano z powodu braku funduszy. Mimo to zamek zachowuje status zabytku kultury — wpis obowiązuje nieprzerwanie od 1958 roku.

Co jeszcze warto wiedzieć o okolicy?

Nad wsią, ponad dawną posiadłością, znajduje się grobowiec rodziny Leitenbergerów — ślad po dawnych właścicielach, który przetrwał lepiej niż sam pałac. Sama miejscowość powstała jako osada robotnicza przy fabryce tekstylnej, co tłumaczy bliskie powiązanie architektury przemysłowej i rezydencjonalnej w tym miejscu.

Najczęstsze pytania

Czy zamek w Josefově Dole można zwiedzać? Nie. Obiekt jest własnością prywatną, znajduje się w złym stanie i nie jest udostępniony do zwiedzania.

Gdzie dokładnie leży ta miejscowość? W powiecie Mladá Boleslav, w środkowych Czechach, w dolinie rzeki Jizery.

Czy to ta sama miejscowość, co Josefův Důl w Górach Izerskich koło Jablonca nad Nisou? Nie — w Czechach istnieją dwie różne miejscowości o tej samej nazwie. Opisywany tu zamek stoi w Josefově Dole w powiecie Mladá Boleslav, a nie w Josefově Dole w powiecie Jablonec nad Nisou, gdzie działa odrębny obiekt turystyczny o zbliżonej nazwie.

Kto był właścicielem pałacu w przeszłości? Kolejno: rodzina Leitenbergerów, spółka Cosmanos, gmina, państwo czechosłowackie/czeskie, ponownie gmina, a od 2020 roku prywatna rodzina Šutarů.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje budynek? Neorenesansowy z zachowanym barokowym rdzeniem starszej części, wzniesiony po 1860 roku.