Kosmonosy Castle

Zamek w Kosmonosach stoi w niewielkim miasteczku Kosmonosy, dosłownie kilka minut jazdy od Mladej Boleslavi, w środkowych Czechach. To skromna, ale ciekawie warstwowa rezydencja – renesansowe początki, barokowa przebudowa i klasycystyczne dodatki złożyły się na budynek, który dziś służy miastu jako szkoła, a nie jako muzealna atrakcja turystyczna.

Jak powstał zamek w Kosmonosach?

Historia miejsca sięga trzeciej ćwierci XVI wieku. To wtedy Adam Krajíř z Krajku, uznając zamek w pobliskiej Mladej Boleslavi za zbyt zniszczony i niewygodny do zamieszkania, przeniósł swoją siedzibę do Kosmonos i wzniósł tu renesansową twierdzę. Po jego śmierci pierwotna budowla popadła w ruinę – w kolejnych dekadach XVII wieku teren przeszedł w ręce rodu Czerninów, którzy zapoczątkowali gruntowną przebudowę rezydencji.

Kiedy zamek zyskał barokowy kształt?

Właściwa, barokowa forma zamku powstawała na przełomie XVII i XVIII wieku. Za sprawą Czerninów prace zaprojektował włoski architekt Giovanni Battista Alliprandi, który nadał budowli układ czterech skrzydeł otaczających wewnętrzny dziedziniec – rozwiązanie typowe dla rezydencji arystokratycznych tamtej epoki. To właśnie ten barokowy szkielet, mimo późniejszych zmian, do dziś wyznacza bryłę budynku.

Kto później władał zamkiem?

Zamek zmieniał właścicieli wielokrotnie. Po Czerninach majątek przechodził kolejno w ręce rodzin Hrzánów z Harasova, Martiniców, a od końca XVIII wieku – rodu Mirbachów. To Mirbachowie w latach 30. XIX wieku dobudowali południowe skrzydło w stylu empirowym oraz założyli wokół zamku park w stylu angielskim, który złagodził surowy, obronny charakter wcześniejszej bryły. Na początku XX wieku budynek przeszedł jeszcze jedną modernizację fasady. W 1932 roku zamek kupiło miasto Kosmonosy i od tego czasu mieści się w nim szkoła.

Czy zamek można zwiedzać?

Wnętrza zamku nie są udostępnione turystom – funkcjonuje w nich placówka oświatowa, więc zwiedzanie w klasycznym sensie nie wchodzi w grę. Można za to spacerować po zamkowym parku, który pozostaje otwarty dla mieszkańców i odwiedzających, a sam budynek podziwiać z zewnątrz. Zamek figuruje na liście czeskich zabytków kultury.

Co jeszcze warto wiedzieć o Kosmonosach?

W tej samej miejscowości, w odrębnym kompleksie zabudowań dawnego klasztoru pijarów założonego przez Czerninów, od połowy XIX wieku działa szpital psychiatryczny – jeden z najstarszych w Czechach. To osobny obiekt, niepowiązany architektonicznie z samym zamkiem, choć często wymieniany w tym samym kontekście historycznym miasteczka, ponieważ obie rezydencje ufundował ten sam ród.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się zamek? W miasteczku Kosmonosy, w powiecie Mladá Boleslav, w środkowych Czechach, w bezpośrednim sąsiedztwie Mladej Boleslavi.

Kto zbudował zamek? Pierwszą siedzibę wzniósł Adam Krajíř z Krajku w drugiej połowie XVI wieku, a barokowy kształt nadał budowli architekt Giovanni Battista Alliprandi na zlecenie rodu Czerninów.

Czy da się wejść do środka? Nie – w budynku mieści się szkoła podstawowa, więc wnętrza są niedostępne dla zwiedzających. Otwarty pozostaje jedynie otaczający zamek park.

Czy to ten sam budynek, co szpital psychiatryczny w Kosmonosach? Nie. Szpital psychiatryczny mieści się w odrębnym, dawnym klasztorze pijarów w tej samej miejscowości – to inny obiekt niż zamek.

Od kiedy zamek należy do miasta? Od 1932 roku, kiedy Kosmonosy wykupiły budynek i utworzyły w nim szkołę, funkcjonującą do dziś.