Jan Hus

Pomnik Mistra Jana Husa stoi w samym sercu Jičína, na deptaku Husova třída, i jest jednym z najstarszych pomników czeskiego reformatora religijnego w całych Czechach. Kamienna rzeźba przedstawia duchownego w typowej dla XIX-wiecznego romantyzmu pozie kaznodziei — z twarzą zwróconą ku niebu i Biblią w dłoni — a jej historia sięga 1872 roku, czasu, gdy postać Husa dopiero zaczynała stawać się symbolem czeskiej tożsamości narodowej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się na Husova třída, deptaku w centrum Jičína, mniej więcej w jego środkowej części. To lokalizacja spacerowa, łatwo dostępna pieszo z rynku miasta, co czyni pomnik naturalnym punktem na trasie krótkiego zwiedzania centrum.

Jak wygląda pomnik i co przedstawia?

Na kamiennym cokole stoi naturalnej wielkości postać Jana Husa wykuta w piaskowcu. Rzeźbiarz przedstawił go zgodnie z romantycznym wyobrażeniem protestanckiego kaznodziei: Hus ubrany jest w talar z szerokim kołnierzem i szerokimi rękawami, na głowie ma beret przykrywający dłuższe, kręcone włosy, twarz zdobi pełna broda. Wzrok kieruje ku górze, prawą rękę unosi lekko w geście wskazującym niebo, w lewej trzyma Biblię.

Na froncie cokołu widnieje wygrawerowany złotymi literami napis: „Vděčné památce Mistra Jana Husa občanstvo Jičínské 1872" („Wdzięcznej pamięci Mistrza Jana Husa – obywatele Jičína, 1872"). W górnej części cokołu umieszczony jest podpis autora, Antonína Suchardy.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy powstał?

Autorem rzeźby jest Antonín Sucharda, kamieniarz z pobliskiej Nowej Paki. Pomnik odsłonięto 7 lipca 1872 roku — i jest to najstarszy pomnik Mistra Jana Husa na ziemiach czeskich, wzniesiony ponad dwie dekady przed falą monumentów husowskich, jaka przetoczyła się przez Czechy na przełomie XIX i XX wieku (m.in. przy okazji obchodów 500. rocznicy śmierci Husa w 1915 roku).

Skąd wzięły się pieniądze na budowę?

Budowę sfinansowano głównie ze społecznej zbiórki wśród mieszkańców Jičína. Miasto dołożyło się do inwestycji jedynie symboliczną kwotą 20 złotych reńskich (florenów) — resztę kosztów pokryli sami obywatele, co podkreśla, jak duże znaczenie nadawano wówczas upamiętnieniu Husa jako lokalnej, obywatelskiej sprawie.

Czy pomnik zawsze stał w tym samym miejscu?

Nie. Od czasu odsłonięcia w 1872 roku pomnik był przenoszony i obracany, w szczególności podczas prac przeprowadzonych w 1906 roku. Obecne usytuowanie na Husova třída jest więc efektem tych późniejszych zmian, choć sama rzeźba i cokół pozostają oryginalne z 1872 roku.

Kim był Jan Hus, któremu poświęcono pomnik?

Jan Hus to czeski duchowny, filozof i reformator Kościoła, rektor Uniwersytetu Karola w Pradze, uznawany za prekursora protestantyzmu. Jego działalność, zainspirowana myślą Johna Wycliffe'a, poprzedziła o sto lat podobne wystąpienie Marcina Lutra i uczyniła z Husa jedną z centralnych postaci czeskiej historii i tożsamości narodowej — stąd tak wczesne, bo już XIX-wieczne, upamiętnienie go pomnikiem w Jičínie.

Najczęstsze pytania

Gdzie w Jičínie stoi pomnik Jana Husa? Na deptaku Husova třída, w centralnej części miasta.

Kto jest autorem pomnika? Kamieniarz Antonín Sucharda z Nowej Paki.

Kiedy powstał pomnik? Odsłonięto go 7 lipca 1872 roku.

Czy to najstarszy pomnik Jana Husa w Czechach? Tak, jest uznawany za najstarszy pomnik Mistra Jana Husa na ziemiach czeskich.

Z czego wykonano pomnik? Z piaskowca — zarówno cokół, jak i naturalnej wielkości figura.

Kto sfinansował budowę? Głównie mieszkańcy Jičína w drodze społecznej zbiórki; miasto wsparło budowę tylko symboliczną kwotą 20 florenów.