Jagdschloss Katzelsdorf

Jagdschloss Katzelsdorf (czes. Katzelsdorfský zámeček) to ruiny dawnego pawilonu myśliwskiego ukryte w lesie kilka kilometrów od Valtic, w samym sercu Krajobrazu Kulturowego Lednicko-Valtickiego – rozległego założenia parkowo-pałacowego rodu Liechtensteinów, wpisanego na listę UNESCO. Choć z pierwotnej budowli niewiele przetrwało, miejsce od kilku lat przechodzi stopniową odbudowę i coraz częściej pojawia się na trasach zwiedzania regionu.

Jak dotrzeć?

Zameczek stoi w Lesie Katzelsdorfskim, na terenie leśnym na południe od Valtic, w pobliżu granicy z Austrią. To obszar typowy dla krajobrazu lednicko-valtickiego – gęsto poprzetykany alejami, pawilonami i punktami widokowymi zaprojektowanymi niegdyś jako część jednej wielkiej kompozycji parkowej książąt Liechtensteinów. Najwygodniej dotrzeć tu rowerem lub pieszo szlakami prowadzącymi z Valtic, skąd dojazd samochodem do centrum miasta zajmuje kilka minut, a stamtąd w las – już tylko spacer. Okolica należy do najczęściej odwiedzanych fragmentów regionu dzięki bliskości zamku w Valticach oraz innych obiektów Liechtensteinów rozsianych po całej krainie.

Co zobaczysz?

Budowlę wzniesiono w latach 1817–1818 według projektu wiedeńskiego architekta Josepha Kornhäusela na zlecenie księcia Jana I Józefa z Liechtensteinu, a prace wykończeniowe – już pod nadzorem architekta Franza Engela – zakończono w 1819 roku. Założenie składało się z reprezentacyjnego, klasycystycznego pawilonu myśliwskiego oraz dwóch skrzydeł gospodarczych z zabudowaniami folwarcznymi. Był to jeden z wielu niewielkich obiektów rozsianych po lasach i łąkach majątku, które razem tworzyły przemyślaną kompozycję krajobrazową – podobnie jak kolumnada, minaret czy liczne altany w innych częściach posiadłości.

Losy zameczku odmieniły wydarzenia XX wieku. Po zbudowaniu żelaznej kurtyny teren znalazł się w strefie przygranicznej, a w 1953 roku ostatni gajowy, Michal Kycl, wraz z rodziną opuścił budynek. Przez kolejne lata pawilon służył jako stodoła, później spłonął, a od 1957 roku pracownicy lasów państwowych zaczęli systematycznie rozbierać sąsiadujące skrzydła. Na początku lat 60. resztki konstrukcji rozebrali pogranicznicy, a odzyskany materiał budowlany trafił między innymi do domów wznoszonych w samych Valticach. Przez dziesięciolecia po zamku pozostawały jedynie fundamenty i porośnięte roślinnością ruiny.

Od 2018 roku sytuacja zaczęła się zmieniać – powstało stowarzyszenie zajmujące się odbudową obiektu, które od 2020 roku prowadzi prace porządkowe i konserwatorskie na terenie dawnego założenia. W 2021 roku miejsce oficjalnie uznano za zabytek kultury Republiki Czeskiej. Dziś zwiedzający mogą wejść po odrestaurowanych schodach wejściowych do dawnej sali myśliwskiej, obejrzeć odnowione kamienne reliefy o tematyce łowieckiej oraz prześledzić w terenie zarysy dawnej studni, stodół i zabudowań gospodarczych, które niegdyś tworzyły całość założenia.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na leśne, otwarte położenie najlepszą porą na wizytę jest wiosna i lato, gdy dłuższe dni i zieleń otaczającego lasu sprzyjają dłuższym spacerom po okolicy. Jesienią teren bywa spokojniejszy, co doceniają osoby szukające ciszy z dala od tłumów odwiedzających pobliskie Valtice. Warto sprawdzić lokalne informacje przed wizytą, ponieważ dostęp do niektórych fragmentów ruin może zależeć od trwających prac konserwatorskich, a samo miejsce bywa też wykorzystywane jako scena podczas Lednicko-valtického hudebního festivalu.

Najczęstsze pytania

Czym był Jagdschloss Katzelsdorf? Był to klasycystyczny pawilon myśliwski wzniesiony w latach 1817–1819 dla księcia Jana I Józefa z Liechtensteinu, część większego założenia parkowo-pałacowego regionu lednicko-valtického.

Dlaczego zamek jest dziś ruiną? Budowla podupadła po 1953 roku w związku z powstaniem żelaznej kurtyny – najpierw służyła jako stodoła, potem spłonęła, a jej pozostałości rozebrano w latach 1957–1960 na materiał budowlany.

Co można zobaczyć na miejscu obecnie? Odrestaurowane schody prowadzące do dawnej sali myśliwskiej, kamienne reliefy o tematyce łowieckiej oraz widoczne w terenie ślady dawnej studni i zabudowań gospodarczych.

Czy zameczek jest chroniony jako zabytek? Tak – od 2021 roku Katzelsdorfský zámeček figuruje jako zabytek kultury Republiki Czeskiej, a od 2018 roku działa stowarzyszenie prowadzące jego stopniową odbudowę.