Border Castle

Border Castle to zamek zwany także zamkiem w Nejdku — średniowieczne ruiny górujące nad rzeką Rolavą na północnym skraju miasta Nejdek, w regionie karlowarskim w zachodnich Czechach. Z całego niegdyś okazałego założenia obronnego przetrwała dziś głównie jedna budowla: kamienna wieża, znana lokalnie jako Czarna Wieża, wznosząca się na granitowym grzbiecie skalnym nad miastem.

Skąd wzięła się nazwa "zamek graniczny"?

Nejdek leżał na trasie handlowej prowadzącej z Chodova w kierunku Saksonii, w paśmie Krušných hor (Rudaw), które od wieków stanowiło naturalną granicę między Czechami a niemieckojęzycznymi ziemiami na północy. Historycy przypuszczają, że twierdza powstała właśnie z myślą o ochronie tego pogranicznego szlaku i pilnowaniu przewożonych nim towarów, w tym cyny wydobywanej w okolicach Porolaví. Stąd funkcjonujące w niektórych źródłach określenie zamku jako strażnicy granicy.

Kiedy powstał zamek i kto go zbudował?

Początki fortyfikacji sięgają XIII wieku. Za jej fundatora uznaje się Konráda Plika z Plikenštejna, a pierwsza pisana wzmianka o władającym tym miejscem rodzie pochodzi z 1340 roku, gdy Petr Plik otrzymał zamek jako lenno od króla Jana Luksemburskiego. Przez większą część XIV wieku twierdza pozostawała w rękach rodu Plików. Później przechodziła z rąk do rąk — wśród właścicieli wymienia się Buška z Prohoře, rodzinę Frenclów, Hanuša Fortera, Janka Maleříka oraz rody Frasów i Koppów. W 1446 roku majątek przejął Matyáš Šlik, a ród Šliků władał zamkiem aż do 1602 roku. Kolejnym znaczącym właścicielem był od 1623 roku Heřman Černín z Chudenic.

Co zostało z zamku do dziś?

Jedynym elementem pierwotnej budowli, jaki przetrwał do naszych czasów, jest kamienna wieża wzniesiona z nieotynkowanego kamienia, wyposażona w otwory strzelnicze i wąskie okna — w jednym z nich zachowała się gotycka siedziba (sedile) wykuta w kamieniu. Wieża w pierwotnej formie była wyższa; w XIX wieku skrócono ją i przebudowano, dodając galeryjkę oraz kopulasty dach, przekształcając ją w wieżę kościelną. Do 1790 roku wieża była zamieszkana, dziś służy jako dzwonnica, w której wisi rzadki renesansowy dzwon odlany przez praskiego mistrza Brikcího z Cymperka. Poza wieżą zachowały się jedynie fragmenty murów obronnych oraz nieliczne śledy dawnego budynku pałacowego na skalnym cokole. Od 1964 roku obiekt jest chroniony jako zabytek kultury.

Czy można wejść na wieżę?

Ruiny zamku są dziś w większości niedostępne dla swobodnego zwiedzania, jednak wieżę można obejrzeć z zewnątrz, podchodząc pod skalny grzbiet nad miastem. Wejście na samą wieżę bywa możliwe po wcześniejszym uzgodnieniu z zarządcą obiektu, ponieważ służy ona współcześnie jako dzwonnica pobliskiego kościoła.

Jak dotrzeć do zamku w Nejdku?

Ruiny leżą tuż nad centrum Nejdku, na prawym brzegu Rolavy, dzięki czemu są łatwo dostępne pieszo z rynku miasta. Nejdek znajduje się w Krušných horách, niedaleko Karlowych Warów, co czyni to miejsce wygodnym punktem na trasie wycieczek po regionie karlowarskim.

Najczęstsze pytania

Czy Border Castle to ten sam obiekt, co zamek w Lednicko-Valtickim Areálu? Nie. W niektórych bazach danych nazwa "Border Castle" bywa błędnie łączona z obiektem w okolicach Hlohovca na południowej Morawie, ok. 400 km od Nejdku. To zupełnie inne, niepowiązane miejsce.

Co dokładnie widać na miejscu? Przede wszystkim charakterystyczną, trapezowatą w planie kamienną wieżę stojącą na granitowej skale, plus skromne resztki murów obronnych.

Czy zamek da się zwiedzić w środku? Wejście do wieży jest ograniczone i zależy od zgody osoby zarządzającej obiektem — warto to ustalić przed przyjazdem.

Dlaczego zachowała się tylko wieża? Od XVII wieku właściciele majątku mieszkali w pobliskim dworze, a sam zamek przestał być użytkowany jako rezydencja, co przyspieszyło jego degradację — do dziś oparła się jej tylko solidna kamienna wieża.