Igrexario da Grela

Igrexario da Grela to niewielki zespół sakralno-rezydencjalny w A Coruña, ukryty w dzielnicy A Grela, w parafii San Cristovo das Viñas. Choć dziś otaczają go biurowce i tereny przemysłowe Parque Empresarial da Grela, sam budynek zachował barokowy charakter i wart jest krótkiego przystanku dla każdego, kto interesuje się mniej oczywistymi zabytkami miasta.

Co to właściwie jest?

Igrexario to galicyjskie określenie zespołu złożonego z kaplicy i przylegającego do niej domu duchownego. W przypadku Grela fundację ustanowiono w czerwcu 1724 roku aktem podpisanym w Kadyksie przez Antonio Pardo. Kapelan opiekujący się kaplicą miał mieszkać na miejscu, odprawiać nabożeństwa oraz prowadzić bezpłatne nauczanie dla dzieci z okolicy — funkcja edukacyjna była więc wpisana w fundację od samego początku.

Sam budynek wzniesiono później, między 1754 a 1765 rokiem. Prace prowadzili dwaj mistrzowie baroku związani z Santiago de Compostela — Simón Rodríguez i Clemente Ferrer Sarela, co tłumaczy stylistyczne pokrewieństwo fasady z kompostelańską szkołą architektoniczną tamtego okresu.

Co zobaczysz na miejscu?

Kościół ma jedną nawę przykrytą sklepieniem kolebkowym. Fasada jest celowo skromna — dominuje na niej duża płyta z herbem fundatora, a całość wieńczy niewielka wieżyczka na dzwon w formie przypominającej sztukę ludową. Charakterystycznym detalem jest portal: pionowe wejście z uszakową opaską, czyli zdobieniem typowym dla galicyjskiego baroku, spotykanym w wielu wiejskich kościołach regionu.

Obok kościoła stoi budynek dawnego domu zakonnego, w którym rezydowała niewielka wspólnota religijna i kapelan. Na terenie zespołu zachował się także granitowy krucyfiks przydrożny (cruceiro) — z piramidalną podstawą, sześcienną bazą o ściętych narożach, okrągłym trzonem i ośmiokątnym krzyżem zwieńczonym motywami roślinnymi. To jeden z licznych krzyży przydrożnych, jakie spotyka się w Galicji na skrzyżowaniach dróg i przy kościołach.

Jak zmieniało się to miejsce?

W XX wieku, gdy w okolicy zaczęto budować szkoły publiczne, fundacja utrzymująca igrexario straciła środki na dalsze funkcjonowanie, a budynek przeszedł na własność miasta. Dziś w dawnych zabudowaniach mieści się Centro Municipal de Empresas — miejskie centrum wspierające lokalną przedsiębiorczość. To nietypowe połączenie: barokowa kaplica i klasztorny dom stały się częścią infrastruktury biznesowej A Coruña, nie tracąc przy tym swojej architektonicznej tożsamości.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Igrexario da Grela leży w dzielnicy A Grela, kilkaset metrów od parku biznesowego Parque Empresarial de Agrela, czyli w łatwo dostępnej części miasta, bez potrzeby wyjeżdżania poza A Coruña. To miejsce dla osób zwiedzających nietypowe zakątki miasta poza głównym szlakiem turystycznym — dobrze łączy się ze spacerem po okolicznych dzielnicach mieszkalnych. Ze względu na obecną funkcję budynku (biura) najlepiej zaplanować wizytę w dni robocze, w godzinach pracy centrum, kiedy teren jest dostępny z zewnątrz.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do środka? Budynek pełni dziś funkcję biurową jako Centro Municipal de Empresas, więc dostęp do wnętrza kaplicy może być ograniczony — elewację i cruceiro można jednak obejrzeć z zewnątrz bez przeszkód.

Skąd pochodzi nazwa "igrexario"? To galicyjskie słowo oznaczające zespół kaplicy z domem duchownego — takich obiektów jest w Galicji wiele, każdy związany z lokalną fundacją religijną.

Kto wybudował kaplicę? Budowę w latach 1754–1765 prowadzili Simón Rodríguez i Clemente Ferrer Sarela, architekci związani ze szkołą barokową Santiago de Compostela.

Co warto sfotografować? Portal z uszakową opaską typową dla galicyjskiego baroku oraz granitowy cruceiro stojący przy zespole — oba elementy dobrze oddają lokalny styl rzemiosła kamieniarskiego.