Hrdibořické rybníky

Hrdibořické rybníky — mokradła w sercu Hané

Hrdibořické rybníky to narodowy pomnik przyrody położony tuż przy wsi Hrdibořice, w powiecie Prościejów, w kraju ołomunieckim. Ten niewielki, bo liczący około 37 hektarów obszar chroniony, to jeden z tych zakątków Moraw, które łatwo przeoczyć na mapie, a które w rzeczywistości kryją zaskakująco bogaty świat mokradeł, torfowisk i stawów.

Skąd wzięły się te stawy?

Historia tego miejsca jest nietypowa — nie mamy tu do czynienia z klasycznym średniowiecznym systemem hodowli ryb, jak w wielu innych częściach Moraw i Czech. Główne zbiorniki wodne powstały dopiero w latach 1938–1963, w wyniku wydobycia torfu. Na dawnych glebach torfowych uformowały się dwa większe zbiorniki — Wielki i Mały Staw — a obok nich jeszcze cztery mniejsze oczka wodne, będące pozostałością po niewielkich, lokalnych wykopach torfowych. Ten specyficzny rodowód sprawił, że okolica zachowała charakter typowy dla terenów potorfowych: pełen szuwarów, trzcinowisk, podmokłych łąk i niewielkich zagajników.

Dlaczego to miejsce jest tak cenne przyrodniczo?

Mozaika biotopów — stawy, mokradła, łąki, zagajniki i lasy — sprawia, że Hrdibořické rybníky są ostoją dla wyjątkowo zróżnicowanej fauny i flory. To jedno z zaledwie dwóch stanowisk w całej Republice Czeskiej, gdzie można spotkać rzadką, wąskolistną roślinę bagienną, a także miejsce występowania jeszcze rzadszego gatunku, którego areał poza tym punktem ogranicza się właściwie do Polski i terenów za Uralem. Dla botaników to więc prawdziwa gratka — spacer po okolicznych ścieżkach może oznaczać spotkanie z gatunkami, których próżno szukać gdzie indziej w kraju.

Równie imponująco prezentuje się tutejsza ornitofauna. Na terenie rezerwatu i w jej bezpośrednim sąsiedztwie odnotowano aż 67 gatunków ptaków. Bogactwo pokarmu i różnorodność siedlisk sprzyjają lęgom ptactwa wodnego — w gęstych szuwarach porastających brzegi Wielkiego Stawu swoje gniazda zakładają między innymi perkozy dwuczube, hełmiatki, łyski, a sezonowo pojawiają się tu też łabędzie krzykliwe. Dla obserwatorów ptaków to miejsce, które warto odwiedzić zwłaszcza wiosną i wczesnym latem, gdy aktywność lęgowa jest największa.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Hrdibořické rybníky leżą w regionie Hané, na pograniczu typowo rolniczego krajobrazu środkowej Morawy. To miejsce bardziej dla miłośników spokojnych spacerów przyrodniczych i obserwacji ptaków niż dla turystów szukających atrakcji infrastrukturalnych — nie ma tu rozbudowanego zaplecza turystycznego, a wartość tego miejsca tkwi właśnie w jego dzikim, mokradłowym charakterze. Warto zabrać ze sobą lornetkę — bogactwo ptactwa wodnego i błotnego to główny powód, dla którego przyrodnicy i pasjonaci ornitologii regularnie tu wracają.

Najczęstsze pytania

Czym są Hrdibořické rybníky? To narodowy pomnik przyrody o powierzchni około 37 hektarów, obejmujący system stawów i mokradeł powstałych na dawnych złożach torfu, położony przy wsi Hrdibořice w kraju ołomunieckim.

Kiedy powstały tamtejsze stawy? Główne zbiorniki wodne uformowały się w latach 1938–1963, jako efekt wydobycia torfu — nie jest to więc historyczny system rybny, lecz relatywnie młody twór krajobrazowy.

Co czyni to miejsce wyjątkowym przyrodniczo? Występowanie bardzo rzadkich gatunków roślin bagiennych, spotykanych w Czechach tylko w tym miejscu (lub dodatkowo w jednym innym), a także bogata awifauna — odnotowano tu 67 gatunków ptaków, w tym gatunki lęgowe związane z trzcinowiskami.

Dla kogo jest to miejsce? Przede wszystkim dla miłośników przyrody, obserwacji ptaków i spokojnych spacerów — to nie jest destynacja z rozwiniętą infrastrukturą turystyczną, lecz cenny przyrodniczo skrawek mokradeł na Hané.