Hrad na Radči

Hrad na Radči to zapomniana średniowieczna warownia w lasach nad wsią Těškov, w powiecie Rokycany w zachodnich Czechach. Z dawnego grodu przetrwały jedynie ślady w terenie, ale samo miejsce — skalisty grzbiet górujący nad okolicą — wciąż przyciąga miłośników pieszych wędrówek i historii regionu.

Gdzie leży i jak tam trafić?

Ruiny znajdują się na bocznym wierzchołku grzbietu Radeč, na wysokości około 680 metrów n.p.m., tuż na północ od Těškova. Do zamczyska prowadzi znakowany czerwony szlak turystyczny, którym można dojść zarówno od strony Těškova, jak i od sąsiedniej wsi Lhota pod Radčem. Okolica należy do malowniczego, zalesionego pasma wzgórz na pograniczu Plzeňska, popularnego wśród turystów szukających spokojnych tras z dala od tłumów.

Jaka jest historia tego miejsca?

Pierwsza pisemna wzmianka o warowni pochodzi z 1343 roku, kiedy właścicielem był Oldřich, wywodzący się z rodu panów z Litic — w dokumentach określany też przydomkiem "z Mitrvaldu", od dawnej niemieckiej nazwy zamku. W 1360 roku dobra przeszły w ręce Rousa z Litic, patrona miejscowego kościoła, a w kolejnych dekadach zamek zmieniał właścicieli kilkukrotnie: w latach 1362–1363 należał do Rynarta z Volduch, w 1371 roku do Alberta z Kolovratu, a od 1376 roku do Bohuslava ze Švamberka. Na przełomie XIV i XV wieku majątek trafił do rąk Jana Židža z Vetlé, a następnie, w latach 1400–1423, do Piotra z Oseka. To właśnie wtedy warownia przestała być zamieszkana — nowi właściciele rezydowali już gdzie indziej, a niewygodny, trudno dostępny zamek na wzgórzu stracił znaczenie. Później dobra przyłączono do majątku Osek, a następnie do Zbiroh. Już w 1652 roku zamek figurował w dokumentach jako opuszczona ruina.

Jak wyglądał zamek?

Warownia była niewielkich rozmiarów i miała surowy, obronny charakter — jej rdzeń wznosił się za skalistym grzbietem, oddzielonym od reszty wzgórza szerokim, łukowato biegnącym wałem i fosą. Według dostępnych źródeł budowla powstała głównie z drewna, choć na tylnej stronie skały stał najprawdopodobniej także murowany obiekt — świadczą o tym zachowane ślady zaprawy. Skromny, pozbawiony wygód charakter zamku sugeruje, że nie pełnił on funkcji rezydencjonalnej, lecz raczej strażniczą — mógł chronić północne rubieże okolicznych dóbr oraz pobliskie złoża rudy żelaza, eksploatowane w tym rejonie od dawna.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Po zamku pozostały już tylko skromne, terenowe ślady dawnych umocnień — zarys fosy i wału oraz pojedyncze fragmenty zaprawy murarskiej w miejscu, gdzie stała niegdyś kamienna zabudowa. W XIX wieku prowadzono tu prace archeologiczne, podczas których odnaleziono monety z okresu panowania dynastii luksemburskiej, a także miecze, siekiery, podkowy i inne przedmioty codziennego użytku, świadczące o życiu na zamku w XIV wieku. Dziś ruiny są wpisane na listę zabytków kultury i pozostają swobodnie dostępne dla zwiedzających przez cały rok.

Kiedy najlepiej się wybrać?

Ze względu na leśne, górzyste położenie najlepszą porą na wędrówkę są wiosna i lato, gdy szlak jest suchy, a widoki z grzbietu Radeč najpełniejsze. Jesień to z kolei dobry wybór dla osób ceniących spokój i mniejszy ruch turystyczny na szlaku.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Hrad na Radči? Pierwsza wzmianka pochodzi z 1343 roku, choć badania archeologiczne wskazują, że warownia mogła istnieć już wcześniej w XIV wieku.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Od początku XV wieku właściciele rezydowali już w innych siedzibach, a niewygodny zamek na wzgórzu przestał być zamieszkany i stopniowo niszczał — w 1652 roku był już notowany jako opuszczona ruina.

Jaką funkcję pełnił zamek? Ze względu na surowy, pozbawiony komfortu charakter przypuszcza się, że służył głównie jako strażnica chroniąca północne rubieże okolicznych dóbr i pobliskie złoża rudy żelaza.

Jak dotrzeć do ruin? Prowadzi do nich czerwony szlak turystyczny łączący Těškov z sąsiednią wsią Lhota pod Radčem; wstęp na teren ruin jest wolny.