Hôtel Fleury de Villayer

Hôtel Fleury de Villayer to XVIII-wieczna kamienica pałacowa w sercu Besançon, przy rue Chifflet, w historycznej dzielnicy Boucle otoczonej meandrem rzeki Doubs. Wbrew nazwie nie jest to obiekt noclegowy — francuskie słowo „hôtel" oznacza tu miejską rezydencję szlachecką, podobnie jak paryski Hôtel de Ville czy liczne „hôtels particuliers" w innych miastach Francji.

Kto zbudował tę rezydencję i kiedy?

Budynek powstał w latach 1757–1759 dla Claude-François Renouarda de Fleury-Villayer, pełniącego funkcję wielkiego mistrza Wód i Lasów — urzędnika odpowiedzialnego za zarządzanie królewskimi zasobami leśnymi i wodnymi w regionie. Projekt wykonał architekt Jean-Charles Colombot, działający w Besançon w epoce, gdy miasto intensywnie się rozbudowywało po włączeniu do Francji i wzniesieniu fortyfikacji Vaubana. Działkę pod budowę sprzedali benedyktyni z opactwa Saint-Vincent, co wskazuje, że teren wcześniej należał do majątku klasztornego.

Jak zmieniali się właściciele?

Historia rezydencji odzwierciedla burzliwe dzieje Francji. Podczas Rewolucji Francuskiej budynek pełnił funkcję więzienia — los, który spotkał wiele okazałych rezydencji przejętych przez władze rewolucyjne. W XIX wieku i na początku XX wieku posiadłość przeszła w ręce rodziny Droz des Villars, od której pochodzi drugi, rzadziej używany człon nazwy: Hôtel Droz des Villars.

Co warto zobaczyć w architekturze budynku?

Rezydencja ma regularny plan w kształcie litery U, charakterystyczny dla francuskiej architektury pałacowej XVIII wieku — dziedziniec otoczony jest z trzech stron skrzydłami budynku. Elewacje wykonano z ciosanego kamienia, co nadaje bryle solidny, reprezentacyjny charakter typowy dla Besançon, miasta zbudowanego niemal w całości z lokalnego wapienia. Szczególną uwagę zwraca klatka schodowa reprezentacyjna — jej wystrój przerobiono w 1867 roku, kiedy rzemieślnik znany jako Potier, zwany „Bien-Aimé", wykonał dekorację imitującą marmur (technika zwana faux marbre), popularną w wystroju wnętrz XIX-wiecznej Francji.

Czy budynek jest chroniony jako zabytek?

Tak. Elewacje od strony dziedzińca i od strony ulicy zostały wpisane do rejestru zabytków (monuments historiques) 21 października 1937 roku. Dachy uzyskały ochronę konserwatorską osobno, 18 lutego 1942 roku. Taki podział ochrony — osobno dla elewacji i osobno dla dachów — jest typowy dla francuskiego systemu inwentaryzacji zabytków i pozwala precyzyjnie określić, które elementy budynku podlegają restrykcjom przy pracach remontowych.

Gdzie dokładnie się znajduje i jak go zwiedzić?

Adres to 26 rue Chifflet, w samym centrum dzielnicy Boucle — najstarszej i najgęściej zabudowanej części Besançon, gdzie ulice prowadzą do cytadeli Vaubana i katedry Saint-Jean. Ponieważ jest to rezydencja prywatna, wnętrza nie są ogólnodostępne dla zwiedzających na co dzień — turyści oglądają budynek z zewnątrz, spacerując po Boucle, która sama w sobie jest jednym z najciekawszych obszarów spacerowych w mieście, ze względu na gęstość zachowanej zabudowy z XVII i XVIII wieku.

Najczęstsze pytania

Czy w Hôtel Fleury de Villayer można się zatrzymać na nocleg? Nie. To dawna rezydencja szlachecka, obecnie budynek prywatny lub instytucjonalny — nazwa „hôtel" odnosi się do typu francuskiej architektury pałacowej, a nie do usług hotelarskich.

Czy można zwiedzić wnętrze? Wnętrza nie są standardowo otwarte dla turystów. Budynek można podziwiać z zewnątrz, spacerując ulicą Chifflet w dzielnicy Boucle.

Dlaczego budynek nazywa się też Droz des Villars? To nazwisko rodziny, która przejęła posiadłość w XIX wieku, po pierwotnych właścicielach — rodzinie Fleury-Villayer.

Co oznacza wpis do rejestru zabytków? Elewacje (od 1937) i dachy (od 1942) są chronione prawnie jako monuments historiques, co ogranicza możliwość ich przebudowy bez zgody konserwatora.