Hoštejn

Hoštejn to niewielka gmina w powiecie Šumperk, w kraju ołomunieckim, licząca około 400 mieszkańców. Wieś leży w północno-wschodnich Czechach, kilka kilometrów na zachód od Zábřehu, a jej największą atrakcją jest zrujnowany średniowieczny zamek górujący nad okolicą.

Skąd wzięła się nazwa i lokalizacja wsi?

Hoštejn leży w powiecie Šumperk, w kraju ołomunieckim, w niewielkiej odległości od Zábřehu na Moravě. Gmina obejmuje samą wieś oraz otaczające ją wzniesienia, na jednym z których, na skalistym cyplu, wznosi się ruina zamku dająca nazwę całej miejscowości.

Kto i kiedy założył zamek Hoštejn?

Zamek nad wsią powstał w drugiej połowie XIII wieku z inicjatywy Boreša z Rýzmberka, przedstawiciela rodu Hrabišiców. Budowla miała charakter strategiczny – stanowiła przeciwwagę dla panów z Zábřehu, którzy w tamtym czasie trzymali stronę króla Przemysła Otakara II. Gotycki zamek wzniesiono na wąskim skalnym cyplu, otoczonym systemem fos i wałów, które częściowo zachowały się do dziś.

Jak zamek zmieniał właścicieli w średniowieczu?

Za panowania Jana Luksemburskiego zamek przeszedł w ręce panów ze Šternberka. Na początku XV wieku burgrabią zamku był Hynčík Mušín z Frývaldova, dowódca miejscowej załogi wojskowej i zwolennik nauki husyckiej – dzięki niemu Hoštejn stał się jednym z husyckich punktów oporu w regionie. Około 1424 roku książę Albrecht zdobył zamek i przekazał go Janowi ze Zvole. Budowlę odremontowano, a jeszcze w 1437 roku wspomina się o wypadach zbrojnych prowadzonych z zamku przez Matěja ze Zvole. Już dziewięć lat później, w 1446 roku, źródła określają zamek jako zniszczony.

Co działo się z zamkiem po zniszczeniu?

Na początku XVI wieku opuszczona ruina stała się schronieniem dla band zbójeckich grasujących w okolicy. Około 1520 roku wyparł ich Archleb z Boskovic, a król Ludwik zarządził całkowite zrównanie zamku z ziemią. Od tego momentu obiekt przestał odgrywać jakąkolwiek rolę obronną i pozostał trwałą ruiną, z której z czasem zachowało się coraz mniej elementów.

Jaki wpływ miała budowa kolei na ruiny?

Ostateczny cios ruinom zadała dziewiętnastowieczna modernizacja regionu. W 1845 roku, w związku z budową linii kolejowej Ołomuniec–Praga, część pozostałości zamku rozebrano, wykorzystując kamień do usypania nasypu kolejowego. Na najwyższym punkcie dawnej fortyfikacji postawiono wówczas piramidalny pomnik upamiętniający otwarcie tej linii – stoi on tam do dziś.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Z gotyckiego zamku zachowały się jedynie skromne, ledwo widoczne relikty. Po wschodniej stronie skalnego cypla można rozpoznać system fos i wałów obronnych, a w najbardziej zachodnim narożniku owalnej fortyfikacji stoi jedyny naziemny fragment muru pałacowego, pod którym widać piwnicę oraz częściowo zasypaną klatkę schodową. Miejsce to jest celem krótkich wycieczek pieszych z okolicznych wsi, cenionym raczej za historię i widok niż za monumentalność zachowanych murów.

Najczęstsze pytania

Gdzie leży Hoštejn? W powiecie Šumperk, w kraju ołomunieckim, w północno-wschodnich Czechach, kilka kilometrów na zachód od Zábřehu.

Ile mieszkańców ma Hoštejn? Gmina liczy około 400–413 mieszkańców, według danych z 2021 roku.

Kto zbudował zamek Hoštejn? Zamek wzniósł w drugiej połowie XIII wieku Boreš z Rýzmberka z rodu Hrabišiców, jako przeciwwagę dla panów z Zábřehu.

Dlaczego zamek jest dziś ruiną? Zamek zniszczono jeszcze w średniowieczu, a około 1520 roku król Ludwik zarządził jego całkowite zrównanie z ziemią po tym, jak służył zbójcom za schronienie.

Co zostało z zamku po budowie kolei w 1845 roku? Część murów rozebrano na potrzeby nasypu linii Ołomuniec–Praga, a na najwyższym punkcie ruin postawiono piramidalny pomnik na pamiątkę otwarcia tej linii.