Hautrage Military Cemetery

Hautrage Military Cemetery to brytyjski cmentarz wojenny leżący tuż przy wsi Hautrage, w gminie Saint-Ghislain, kilkanaście kilometrów na zachód od Mons. Miejsce to jedno z licznych świadectw walk toczonych na froncie zachodnim w 1914 roku, a jego historia różni się od większości cmentarzy Wspólnoty Narodów tym, że powstało z inicjatywy przeciwnika.

Kto założył ten cmentarz?

Hautrage przez niemal cały okres I wojny światowej znajdowało się pod niemiecką okupacją. To właśnie niemieckie władze wojskowe założyły tu cmentarz w sierpniu i wrześniu 1914 roku, chowając na nim żołnierzy poległych w trakcie bitwy pod Mons – jednego z pierwszych i najkrwawszych starć Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego na kontynencie. Niemcy grzebali tu zarówno swoich, jak i brytyjskich żołnierzy, co czyni ten cmentarz nietypowym przypadkiem wspólnej, wymuszonej okolicznościami nekropolii.

Skąd wzięli się pochowani żołnierze?

Latem 1918 roku, gdy front wciąż się przesuwał, Niemcy przenieśli na Hautrage dużą liczbę brytyjskich grobów pochodzących jeszcze z 1914 roku. Większość z nich należała do żołnierzy 2. Dywizji Kawalerii oraz 5. Dywizji Piechoty – jednostek, które brały udział w odwrocie spod Mons i walkach osłonowych w pierwszych tygodniach wojny. Groby te zwieziono z okolicznych pól bitewnych oraz z mniejszych, lokalnych cmentarzy, gdzie pierwotnie chowano poległych naprędce, często wprost na miejscu śmierci.

Co działo się z cmentarzem po zakończeniu wojny?

Po zawieszeniu broni w listopadzie 1918 roku prace nad uporządkowaniem miejsc pochówku trwały jeszcze przez kolejne lata. Na Hautrage dosunięto wówczas dodatkowe groby, scalając w jednym miejscu szczątki żołnierzy rozproszone wcześniej po okolicznych polach. Dzięki temu cmentarz przybrał ostateczny kształt, w jakim opiekuje się nim dziś Komisja Grobów Wojennych Wspólnoty Narodów (CWGC).

Ile osób tu spoczywa?

Obecnie na Hautrage Military Cemetery znajduje się 235 grobów i miejsc upamiętnienia żołnierzy Wspólnoty Narodów z okresu I wojny światowej. Aż 60 z tych pochówków należy do żołnierzy niezidentyfikowanych – ich tożsamości nie udało się ustalić mimo starań powojennych komisji ekshumacyjnych. Dla pięciu żołnierzy, o których wiadomo lub przypuszcza się, że spoczywają wśród bezimiennych grobów, ustawiono specjalne tablice pamiątkowe, informujące o ich prawdopodobnym miejscu pochówku.

Jak dojechać na miejsce?

Cmentarz leży przy drodze N547, łączącej trasę N50 (Route de Wallonie) prowadzącą z Mons do Tournai z wsią Hautrage. Znajduje się około 15 kilometrów na zachód od centrum Mons, w spokojnej, wiejskiej okolicy Hainaut. Otoczenie cmentarza jest typowe dla tego regionu – niewielkie pola i zabudowania wiejskie, kontrastujące z rzędami białych nagrobków, które przypominają o dramatycznych wydarzeniach sprzed ponad stu lat.

Najczęstsze pytania

Czy to cmentarz wyłącznie brytyjski? Nie – powstał jako cmentarz niemiecki, na którym chowano też jeńców i przeciwników, jednak dziś opiekę nad nim sprawuje CWGC, a większość pochowanych to żołnierze Wspólnoty Narodów.

Dlaczego tak wielu żołnierzy jest niezidentyfikowanych? Wielu z nich zginęło w chaosie pierwszych tygodni wojny i odwrotu spod Mons, kiedy nie było czasu ani warunków na dokładne oznaczenie grobów.

Czy miejsce jest dostępne dla zwiedzających? Tak, cmentarz można odwiedzać samodzielnie – jak większość nekropolii prowadzonych przez CWGC, jest ogólnodostępny i nieodpłatny.

Czy w okolicy są inne cmentarze wojenne? Tak, w samej wsi Hautrage znajduje się także oddzielny Hautrage Communal Cemetery, co bywa mylące przy planowaniu wizyty.