Abbaye de Bethléem ou du Bélian

Opactwo Betlejem, zwane też opactwem du Bélian, to dawny klasztor kanoniczek augustiańskich położony w dzielnicy Mesvin w Mons, w prowincji Hainaut w Belgii. Choć dziś z dawnych zabudowań pozostały tylko fragmenty, historia tego miejsca sięga połowy XIII wieku i wiąże się ściśle z losami samego Mons.

Kto i kiedy założył opactwo?

Klasztor powstał w 1244 roku z inicjatywy Wautiera Harduina, kanonika kolegiaty Sainte-Waudru w Mons — jednej z najważniejszych świątyń miasta. Nazwę Betlejem nadano na pamiątkę ubóstwa, w jakim narodził się Chrystus, co miało podkreślać skromny, pokutny charakter nowej wspólnoty. Klasztorem macierzystym, z którego wywodziły się reguła i tradycja zakonna, było paryskie opactwo Saint-Victor. To stamtąd przybyły pierwsze augustianki, które zamieszkały w nowo powstałym domu zakonnym pod Mons.

Jakie wsparcie otrzymało opactwo?

Nowa fundacja szybko zyskała możnych opiekunów. Tomasz Sabaudzki, hrabia Hainaut, wraz z żoną Joanną, przekazali klasztorowi darowiznę ziemską, co pozwoliło zabezpieczyć byt materialny wspólnoty i rozwijać gospodarstwo klasztorne w kolejnych dziesięcioleciach.

Dlaczego opactwo tak często cierpiało podczas wojen?

Położenie tuż pod murami Mons, miasta wielokrotnie oblężonego w historii regionu, sprawiało, że klasztor stawał się łatwym celem dla przechodzących wojsk. W 1425 roku oddziały brabanckie i angielskie doszczętnie spaliły folwark należący do opactwa. Kolejny cios nadszedł 23 lipca 1554 roku, gdy budynki podpaliły wojska króla Francji Henryka II — walki o Mons pozostawiły klasztor w ruinie. Wspólnota nie poddała się jednak losowi: odbudowę przeprowadzono w 1563 roku, przywracając miejscu funkcję religijną.

Jak wyglądał okres rozkwitu klasztoru?

Na początku XVI wieku, w czasie względnej stabilizacji, liczba mniszek wzrosła aż do czterdziestu — był to najwyższy odnotowany stan liczebny wspólnoty. W XVII i XVIII wieku liczba zakonnic wahała się już między siedemnastoma a dwudziestoma trzema, co odzwierciedlało zmieniające się warunki życia zakonnego w regionie w okresie kolejnych konfliktów i przemian politycznych w Niderlandach Południowych.

Co stało się z majątkiem opactwa po jego likwidacji?

Okres rewolucyjny przyniósł kres istnienia wspólnoty zakonnej. Poszczególne dobra i nieruchomości należące niegdyś do opactwa sprzedawano w latach 1798–1800. Zamknięty teren dawnego opactwa nabyła wówczas rodzina Gantois z Mons, przekształcając go w swoją wiejską rezydencję — w ten sposób miejsce zmieniło charakter z sakralnego na świecki, zachowując jednak część historycznej zabudowy.

Czy opactwo miało swój odpowiednik w samym mieście?

Poza główną siedzibą klasztorną w Mesvin, opactwo posiadało również miejski dom schronienia (tzw. refuge) w samym Mons. Budynek ten, dziś zsekularyzowany, wszedł w skład kompleksu muzealnego miasta i pełni funkcję wystawienniczą, będąc świadectwem dawnych powiązań klasztoru z życiem miejskim Mons.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajdowało się opactwo? W dzielnicy Mesvin, będącej częścią miasta Mons, w prowincji Hainaut.

Jaka była pierwotna nazwa i skąd się wzięła? Betlejem — nazwa nawiązywała do ubóstwa narodzin Chrystusa, zgodnie z duchem pokutnym pierwotnej wspólnoty.

Kto założył klasztor? Wautier Harduin, kanonik kolegiaty Sainte-Waudru w Mons, w 1244 roku.

Co się stało z zabudowaniami po kasacie? Majątek sprzedano w latach 1798–1800, a teren przejęła rodzina Gantois na rezydencję wiejską.