Hanging Man

Viselec (Hanging Man) to jedna z najbardziej niepokojących i najczęściej fotografowanych rzeźb Pragi — dzieło kontrowersyjnego czeskiego artysty Davida Černego, przedstawiające Sigmunda Freuda zwisającego jedną ręką z belki wysoko nad ulicą Starego Miasta. Figura ojca psychoanalizy, z drugą ręką swobodnie schowaną w kieszeni, od lat wywołuje u przechodniów mieszankę zaskoczenia, niepokoju i śmiechu.

Gdzie w Pradze znaleźć Viselca?

Rzeźba wisi nad ulicą Husova na praskim Starym Mieście, zaczepiona o belkę wystającą z dachu jednej z kamienic. Ze względu na umiejscowienie wysoko nad głowami przechodniów łatwo ją przeoczyć — wielu turystów mija to miejsce, nie podnosząc wzroku. Warto więc iść ulicą Husova powoli i rozglądać się ponad witrynami sklepów, zamiast szukać rzeźby na poziomie chodnika.

Kim jest postać przedstawiona w rzeźbie?

Wiszącą postacią jest Sigmund Freud, twórca psychoanalizy. David Černý wybrał akurat jego, bo pod koniec XX wieku, gdy powstawała rzeźba, Freud uchodził za jedną z najważniejszych intelektualnych postaci minionego stulecia — symbol epoki, która analizowała ludzki umysł i jego lęki. Umieszczenie akurat tej postaci w tak dwuznacznej, niebezpiecznej pozie było świadomym komentarzem artysty do teorii psychoanalitycznych dotyczących walki wewnętrznej i granicy między życiem a rezygnacją z niego.

Co symbolizuje ta poza?

Freud trzyma się belki jedną ręką, druga spoczywa swobodnie w kieszeni — gest, który można odczytać zarówno jako desperacką walkę o utrzymanie się, jak i paradoksalny spokój w obliczu upadku. Černý zbudował rzeźbę wokół tej dwuznaczności: z daleka wygląda jak scena dramatycznego wypadku lub próby samobójczej, z bliska ujawnia się jako starannie skonstruowany żart artystyczny, grający na granicy grozy i absurdu.

Dlaczego rzeźba wywołuje takie emocje u przechodniów?

Realizm figury sprawił, że rzeźba wielokrotnie myliła przypadkowych przechodniów, którzy widząc wiszącą sylwetkę wysoko nad ulicą, brali ją za prawdziwego człowieka w niebezpieczeństwie i alarmowali służby ratunkowe. Ten efekt zaskoczenia jest częścią artystycznego zamysłu Černego, znanego z prowokacyjnych instalacji publicznych w całej Pradze i innych miastach.

Czy rzeźba podróżowała poza Pragę?

Tak — Viselec zyskał na tyle dużą popularność, że był prezentowany również poza Czechami, pojawiając się czasowo w innych miastach na świecie, zanim wrócił na stałe miejsce nad praską ulicą Husova. Ta międzynarodowa kariera dodatkowo ugruntowała status rzeźby jako jednego z rozpoznawalnych symboli twórczości Černego, obok takich prac jak wiszące dziecko na Żiżkowskiej Wieży Telewizyjnej.

Jak zobaczyć Viselca podczas zwiedzania Starego Miasta?

Rzeźba znajduje się w bliskim sąsiedztwie innych atrakcji Starego Miasta, dzięki czemu łatwo włączyć ją do spaceru po historycznym centrum Pragi. Ponieważ jest umieszczona wysoko i częściowo ukryta wśród elementów architektonicznych kamienicy, najlepiej szukać jej świadomie, np. korzystając z mapy lub pytając o „Viselca" bądź „Hanging Mana" w lokalnych punktach informacji turystycznej. Oglądanie rzeźby jest bezpłatne i możliwe o każdej porze dnia, ponieważ znajduje się w przestrzeni publicznej.

Najczęstsze pytania

Kto stworzył rzeźbę Viselec? Autorem jest David Černý, czeski artysta znany z prowokacyjnych i kontrowersyjnych instalacji w przestrzeni publicznej w Pradze i innych miastach.

Kogo przedstawia wisząca postać? Postać przedstawia Sigmunda Freuda, twórcę psychoanalizy, zwisającego jedną ręką z belki nad ulicą.

Gdzie dokładnie znajduje się rzeźba? Nad ulicą Husova na praskim Starym Mieście, zaczepiona o belkę wystającą z dachu kamienicy — trzeba spojrzeć w górę, żeby ją zauważyć.

Czy zwiedzanie rzeźby jest płatne? Nie, rzeźba znajduje się w przestrzeni publicznej i można ją oglądać bezpłatnie o każdej porze.

Dlaczego rzeźba budzi kontrowersje? Ze względu na realistyczny wygląd wiszącej sylwetki, który bywa mylony z prawdziwym wypadkiem lub próbą samobójczą, co wielokrotnie prowadziło do wezwań służb ratunkowych przez przypadkowych przechodniów.