Gustav Haberman

Gustav Haberman (w czeskich źródłach zapisywany też jako Gustav Habrman) to pomnik poświęcony czeskiemu i czechosłowackiemu politykowi socjaldemokratycznemu, który stoi w Boršovie nad Vltavou w kraju południowoczeskim, tuż pod Czeskimi Budziejowicami. Monument ma formę kuli z inicjałami upamiętnionego i znajduje się w sadzie śliwkowym na północno-zachodnim skraju wsi – miejscu, które samo w sobie jest częścią historii związanej z tą postacią.

Kim był Gustav Habrman?

Gustav Habrman urodził się 26 stycznia 1864 roku w Czeskiej Třebovej, zmarł 22 marca 1932 roku w Pradze. Z zawodu dziennikarz i publicysta, całe dorosłe życie związał z ruchem socjaldemokratycznym w Czechach i późniejszej Czechosłowacji. Zasiadał w austriackim parlamencie Rady Państwa w latach 1907–1918, a po powstaniu niepodległej Czechosłowacji był posłem Rewolucyjnego Zgromadzenia Narodowego (1918–1920) i Zgromadzenia Narodowego (1920–1925), a od 1925 roku aż do śmierci senatorem. Był członkiem Czechosłowackiej Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej.

Jakie funkcje ministerialne pełnił?

W młodej Czechosłowacji Habrman objął dwa kluczowe resorty. W latach 1918–1920 kierował ministerstwem szkolnictwa, a w latach 1921–1925 ministerstwem opieki społecznej. To właśnie w tym drugim resorcie doprowadził w 1924 roku do uchwalenia ustawy o ubezpieczeniu pracowniczym, uznawanej w tamtym czasie za jedno z najbardziej postępowych rozwiązań w zakresie ochrony socjalnej pracowników w Europie. Dzięki tej reformie jego nazwisko na trwałe wiąże się z początkami nowoczesnego systemu zabezpieczeń socjalnych w Czechosłowacji.

Skąd wzięło się upamiętnienie w Boršovie nad Vltavou?

Związek Habrmana z Boršovem nad Vltavou nie wynikał z tego, że polityk się tu urodził czy mieszkał, lecz z inicjatywy uczczenia jego pamięci po śmierci. Wiosną 1937 roku, pięć lat po jego zgonie, otwarto w Boršovie sad jego imienia – nasadzono wówczas około stu młodych drzewek śliwy, tworząc żywy pomnik nawiązujący do tradycji sadownictwa w regionie południowoczeskim. Rok później, w 1938 roku, w tym samym miejscu odsłonięto kamienny monument w kształcie kuli z inicjałami Habrmana. Pomnik przetrwał dekady i został odnowiony w 1994 roku, po okresie komunistycznym, gdy pamięć o przedwojennych politykach socjaldemokratycznych bywała pomijana.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Obecnie pomnik stoi w sadzie na północno-zachodnim skraju Boršova nad Vltavou, w otoczeniu drzew śliwowych, które – choć w większości są już nowszymi nasadzeniami niż te z 1937 roku – kontynuują ideę żywego upamiętnienia. To niewielki, kameralny obiekt, który nie przyciąga tłumów turystów, ale stanowi ciekawy przystanek dla osób interesujących się historią czechosłowackiej socjaldemokracji i lokalnymi formami upamiętniania polityków okresu międzywojennego.

Najczęstsze pytania

Kim był Gustav Habrman, któremu poświęcony jest pomnik? Czeskim i czechosłowackim politykiem socjaldemokratycznym, ministrem szkolnictwa (1918–1920) i ministrem opieki społecznej (1921–1925), autorem ustawy o ubezpieczeniu pracowniczym z 1924 roku.

Dlaczego pomnik stoi akurat w Boršovie nad Vltavou, skoro Habrman się tam nie urodził? Miejscowość uczciła jego pamięć po śmierci – w 1937 roku założono tam sad jego imienia, a rok później odsłonięto poświęcony mu monument.

Jak wygląda sam pomnik? To kamienny obiekt w kształcie kuli z inicjałami Gustava Habrmana, odsłonięty w 1938 roku i odnowiony w 1994 roku.

Gdzie dokładnie w Boršovie nad Vltavou znajduje się monument? W sadzie śliwkowym na północno-zachodnim skraju wsi.