NextOnTrip

Wielki Młyn w Gdańsku

Gdańsk, Polska

Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip

W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.

Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.

O tym miejscu

Wielki Młyn w Gdańsku to jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków przemysłowych miasta. Średniowieczny młyn wodny stoi na Starym Mieście, na sztucznej wyspie otoczonej wodami Kanału Raduni, a dziś mieści Muzeum Bursztynu. Budynek łączy w sobie historię techniki, krzyżacką przeszłość Gdańska i dzieje bursztynu.

Kto i kiedy zbudował Wielki Młyn?

Młyn wznieśli Krzyżacy w 1350 roku. Stanął na sztucznej wysepce, dziś nazywanej Wyspą Młyńską, którą utworzyło rozwidlenie Kanału Raduni. Wody kanału opływały budynek i napędzały jego mechanizmy. W 1391 roku młyn częściowo spłonął. Ważną rolę odegrał w 1454 roku: 4 lutego opanowali go gdańszczanie związani ze Związkiem Pruskim, co zapoczątkowało powstanie przeciw władzy zakonu. Król Kazimierz Jagiellończyk przekazał potem młyn miastu.

Jak działał młyn?

Wielki Młyn był nie tylko młynem, ale też spichlerzem i piekarnią. Żarna ustawiono na dwóch kondygnacjach, a nad nimi mieściło się sześć pięter spichrzowych. Moc dawało 18 kół wodnych o średnicy 5 metrów, po dziewięć wzdłuż każdej dłuższej ściany; z braku miejsca rozstawiono je na przemian bliżej i dalej od muru. Gabaryty robią wrażenie do dziś: budynek ma 26 metrów wysokości, 26 metrów szerokości i 41 metrów długości. Co szesnasty worek zmielonego zboża trafiał do miasta jako danina, a na wypadek oblężenia i odcięcia wody przygotowano zapasowe żarna poruszane przez konie.

Od młyna wodnego do turbin

W 1836 roku dzierżawca Jakub Witt zmodernizował część młyna według wzorów amerykańskich, a w 1880 roku koła zastąpił napęd turbinowy. Młyn pracował aż do końca II wojny światowej; jeszcze w 1939 roku produkował do 200 ton mąki dziennie. W 1945 roku został częściowo zniszczony. Odbudowano go w latach 60., a około 80 procent obecnej substancji uznaje się za autentyczną. W kolejnych dekadach mieściły się tu wystawy, magazyny, dyskoteka i targi, a od 1993 roku dom handlowy, działający do września 2016 roku.

Muzeum Bursztynu w Wielkim Młynie

W grudniu 2016 roku obiekt przekazano Muzeum Bursztynu, oddziałowi Muzeum Gdańska. Umowę na pierwszy etap adaptacji podpisano w listopadzie 2018 roku, a cała inwestycja kosztowała 33,5 miliona złotych. Nowa siedziba została otwarta 24 lipca 2021 roku. Wcześniej muzeum działało w zespole Przedbramia ulicy Długiej, gdzie z trudem mieściło swoje zbiory. Podczas prac odkryto fragmenty dawnego kamiennego żarna.

Ekspozycja zajmuje około 1000 metrów kwadratowych na dwóch piętrach. Pierwsze poświęcono przyrodzie: pochodzeniu, wydobyciu i właściwościom bursztynu oraz inkluzjom, w tym unikatowej jaszczurce zatopionej w bryłce sprzed 40 milionów lat, znalezionej na plaży w Stogach. Drugie piętro pokazuje bursztyn w sztuce różnych epok, od barokowego kabinetu z 1724 roku po współczesną biżuterię. Muzeum ma też sale edukacyjne i sklep z wyrobami z bursztynu.

Jak wpisać Wielki Młyn w plan zwiedzania?

Młyn leży w pobliżu kościoła św. Katarzyny, więc łatwo połączyć go ze spacerem po Starym Mieście. Warto obejrzeć budynek również z zewnątrz: masywna, ceglana bryła stoi nad wodami Kanału Raduni. Od 2014 roku przy młynie działa fontanna z wielobarwną iluminacją, nawiązująca formą do kaskad tworzonych tu dawniej przez kanał.

Najczęstsze pytania

Co dziś mieści się w Wielkim Młynie? Muzeum Bursztynu, oddział Muzeum Gdańska.

Kiedy powstał Wielki Młyn? W 1350 roku, z inicjatywy Krzyżaków.

Czym był napędzany? Wodą Kanału Raduni, która poruszała 18 kół wodnych, a od 1880 roku turbiny.

Czy budynek jest oryginalny? Został częściowo zniszczony w 1945 roku i odbudowany w latach 60.; około 80 procent substancji uznaje się za autentyczne.

Od kiedy działa tu muzeum? Od 24 lipca 2021 roku.

W pobliżu

Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca

Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.