Grabova vila

Grabova vila to eklektyczna, historyzująca willa z kaplicą w praskiej Libni, przy ulicy Na Košince, tuż przy dawnym majątku Košinka i w otoczeniu parku sąsiadującego z ulicą U Meteoru. Budynek powstał w latach 90. XIX wieku dla rodziny Hermanna Graba, właściciela firmy M. Grab Söhne, według projektu praskiego budowniczego i architekta Josefa Blechy.

Kim byli fundatorzy willi?

Rodzina Grabów, przedsiębiorców, przybyła do Pragi z Drahelic koło Nymburka na początku lat 40. XIX wieku. Około 1876 roku nabyli majątek Košinka, a w latach 1879–1880 uruchomili tam fabrykę woskowanych tkanin i dywanów, cieszącą się przywilejem cesarsko-królewskim. Pod koniec XIX wieku był to największy zakład tego typu w całej monarchii austro-węgierskiej. Hermann Grab, syn założyciela firmy Moritza Graba, zbudował willę jako rezydencję rodzinną tuż obok fabrycznego majątku.

Jak zmieniała się bryła budynku?

Pierwotnie willa była budynkiem jednopiętrowym, o skromniejszym rzucie niż obecny. W latach 1928–1929 przeszła gruntowną przebudowę: dobudowano drugie piętro z poddaszem, rozbudowano budynek w kierunku północnym na całej jego długości oraz wykonano piwnice. W wyniku prac willa zyskała dach naczółkowy, lukarny i wklęsłe ściany mansardowe, co nadało jej dzisiejszy, bardziej okazały charakter.

Kto bywał w willi Grabów?

Dom rodziny Grabów przez lata gościł znane postaci życia kulturalnego Europy Środkowej. Bywali tu m.in. kompozytor Richard Strauss, szwagier Alice Grab, filozof Theodor W. Adorno oraz pisarz Max Brod. W willi mieszkał także Hermann Grab junior, wnuk budowniczego fabryki, pisarz i pianista, co czyni to miejsce ważnym punktem odniesienia dla historii kultury tamtego okresu.

Co działo się z willą w XX wieku?

W czasie wielkiego kryzysu gospodarczego rodzina Grabów sprzedała willę w 1932 roku. Budynek przekształcono wówczas w pensjonat dla dziewcząt z zamożnych rodzin, tzw. angielski instytut Victoria College. W latach 1941–1945 budynek zajmowała praska filia Hitlerjugend. Po zakończeniu II wojny światowej mieściła się tu siedziba policji, a po 1948 roku willa pełniła funkcję domu dziecka.

Jak willa jest wykorzystywana dzisiaj?

Od 2000 roku Grabova vila znajduje się pod zarządem Miejskiej Części Praha 8 i służy potrzebom urzędu dzielnicy — mieści się tu m.in. wydział mieszkalnictwa, majątku i środowiska. Willa jest udostępniana publiczności jedynie kilka razy w roku, na przykład podczas festiwalu Open House Praha wiosną lub podczas Dni Dziedzictwa Europejskiego jesienią. W te dni zwiedzający mogą zobaczyć sale parterowe, zimowy ogród oraz przylegający do budynku ogród zewnętrzny.

Kiedy warto się wybrać?

Ponieważ willa na co dzień pełni funkcję administracyjną, najlepszym momentem na zwiedzanie są wspomniane dni otwarte — wiosenny Open House Praha oraz jesienne Dni Dziedzictwa Europejskiego. Warto śledzić lokalne zapowiedzi tych wydarzeń, ponieważ to jedyna regularna okazja, by zobaczyć wnętrza i ogród willi bez wcześniejszej rezerwacji w urzędzie dzielnicy.

Najczęstsze pytania

Dla kogo zbudowano Grabovą willę? Willę zbudowano w latach 90. XIX wieku dla Hermanna Graba, właściciela firmy M. Grab Söhne, według projektu architekta Josefa Blechy.

Czy willę można zwiedzać na co dzień? Nie — na co dzień budynek służy jako siedziba urzędu dzielnicy Praha 8. Zwiedzanie jest możliwe tylko kilka razy w roku, np. podczas Open House Praha lub Dni Dziedzictwa Europejskiego.

Kto odwiedzał willę w przeszłości? Gośćmi rodziny Grabów byli m.in. Richard Strauss, Theodor W. Adorno i Max Brod, a w willi mieszkał również pisarz i pianista Hermann Grab junior.

Jak zmieniało się przeznaczenie budynku? Willa była kolejno rezydencją rodzinną, pensjonatem dla dziewcząt (Victoria College), siedzibą Hitlerjugend, posterunkiem policji, domem dziecka, a od 2000 roku siedzibą administracji Prahy 8.