Zapisz to miejsce i odkrywaj atrakcje w pobliżu z NextOnTrip
W aplikacji dodasz je do ulubionych, zobaczysz na mapie, co jeszcze warto odwiedzić w okolicy, i zdobędziesz odznakę za wizytę.
Aplikacja jest dostępna na iPhone'a i Androida.
O tym miejscu
Złota Kamienica w Gdańsku to jedna z najbardziej reprezentacyjnych kamienic Głównego Miasta. Stoi na Długim Targu, na Drodze Królewskiej, tuż obok Dworu Artusa i Ratusza Głównego Miasta. Funkcjonuje też pod nazwami Dom Steffensów oraz Dom Speymanna, a każda z nich odsyła do innego rozdziału jej dziejów.
Kto i kiedy ją zbudował?
Kamienicę wzniesiono w latach 1609–1618 pod dzisiejszym adresem Długi Targ 41. Zamówił ją Johann Speymann, ówczesny burmistrz Gdańska, który w 1601 roku kupił tę parcelę. Projekt wykonał Abraham van den Blocke, wybitny gdański architekt i rzeźbiarz. Z jego warsztatu pochodzą też złocone kamienne płaskorzeźby; za domniemanego autora scen batalistycznych uchodzi działający w tym warsztacie Jan Voigt z Rostocku.
Działka miała właścicieli już w XIV wieku. Pierwsze zapisy dotyczące gruntu sięgają 1367 roku, a więc na długo przed powstaniem obecnego budynku.
Dlaczego „Złota”?
Nazwa nawiązuje do bogato złoconej fasady, która od początku wyróżniała kamienicę na tle sąsiednich domów. Wąska fasada pokryta jest dekoracją rzeźbiarską utrzymaną w stylu manieryzmu niderlandzkiego, z odwołaniami do antyku i do cnót obywatelskich. Zdobią ją:
- dwanaście wizerunków władców i wybitnych mężów stanu, wśród których są Zygmunt III Waza i Władysław Jagiełło,
- osiem scen historycznych na płycinach z płaskorzeźbami, w tym sceny batalistyczne i wydarzenia z historii starożytnej,
- pole z herbami dawnych właścicieli kamienicy.
Szczyt fasady wieńczą posągi Kleopatry, Edypa, Achillesa i Antygony.
Kolejni właściciele
Po 1660 roku dom kupił Piotr Henrich, również burmistrz Gdańska, co dobrze pokazuje, że kamienica przez dziesięciolecia pozostawała w rękach zamożnych rajców i urzędników miejskich. W latach 1786–1918 należała do rodziny Steffensów z Gdańska i to od ich nazwiska pochodzi nazwa Dom Steffensów. W latach 1938–1945 mieściło się tu Zachodniopruskie Muzeum Prowincjonalne, a po wojnie budynek zajął Instytut Morski.
Zniszczenie i odbudowa
Wiosną 1945 roku, pod koniec wojny, budynek został niemal całkowicie zniszczony. Ocalała jedynie częściowo wypalona, pochylona fasada, grożąca zawaleniem. Korpus budynku odbudowano według projektu Mariana Bajdy. Dekorację rzeźbiarską odtworzył Alfons Łosowski, gdański rzeźbiarz pochodzący z Wilna, który wykorzystał zachowane fragmenty oryginalnych rzeźb. Szacuje się, że około 70% fasady to materiał autentyczny. Prace pozłotnicze zakończono w 1955 roku. Podczas remontu w 2001 roku większość złoceń usunięto, co wywołało spore kontrowersje.
Zwiedzanie
Kamienica jest wpisana do rejestru zabytków i należy do najważniejszych przykładów świeckiej architektury dawnego Gdańska. Ogląda się ją z poziomu ulicy, razem z pozostałymi budynkami Długiego Targu. Ta ulica nosi swoją nazwę od dawna: w dokumentach miejskich od 1331 roku pojawia się jako Longa Platea. Droga Królewska zawdzięcza zaś swoją nazwę uroczystym wjazdom królewskim, które odbywały się w latach 1457–1552.
Najczęstsze pytania
Gdzie stoi Złota Kamienica? Na Długim Targu w Gdańsku, przy Drodze Królewskiej, obok Dworu Artusa i Ratusza Głównego Miasta.
Dlaczego nazywa się Złota? Od złoconej fasady z płaskorzeźbami przedstawiającymi władców i sceny historyczne.
Kto ją zbudował? Na zlecenie burmistrza Johanna Speymanna, w latach 1609–1618, według projektu Abrahama van den Blockego.
Czy fasada jest oryginalna? W około 70% tak. Po zniszczeniach z 1945 roku została odbudowana z użyciem zachowanych fragmentów rzeźb.
Skąd nazwa Dom Steffensów? Od rodziny Steffensów, która była właścicielem kamienicy w latach 1786–1918.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.