Głowa Franza Kafki

Głowa Franza Kafki to jedna z najbardziej fotografowanych rzeźb Pragi — kilkunastotonowa, kinetyczna kompozycja z polerowanej stali, która co godzinę na kilkanaście minut "składa się" w twarz pisarza, żeby zaraz potem znów rozpłynąć się w chaotycznym ruchu warstw.

Gdzie stoi i kto ją zaprojektował

Rzeźba znajduje się na placu przed centrum handlowym Quadrio w praskim Nowym Mieście, tuż przy stacji metra Národní třída, w bezpośrednim sąsiedztwie ruchliwej ulicy Národní. Autorem jest David Černý, czeski rzeźbiarz znany z prowokacyjnych i technicznie skomplikowanych instalacji w przestrzeni publicznej. Głowę Kafki odsłonięto 31 października 2014 roku jako element zagospodarowania placu przy nowo powstałym kompleksie biurowo-handlowym.

Jak działa mechanizm

Konstrukcja ma około 10,6 metra wysokości i składa się z 42 poziomych, niezależnych od siebie warstw wykonanych z lustrzanej stali nierdzewnej. Każda warstwa osadzona jest na osobnym silniku i obraca się z inną prędkością — maksymalnie do kilku obrotów na minutę. W środku rzeźby ukryto kilkadziesiąt modułów napędowych i kilometr okablowania, a mechanizm przenoszący ruch inspirowany jest tradycyjnym czeskim zegarmistrzostwem, podobnym do tego znanego z praskiego zegara astronomicznego na Rynku Staromiejskim.

Przez większość czasu warstwy poruszają się chaotycznie, a twarz Kafki jest nierozpoznawalna — rozbita na metalowe pierścienie. Co godzinę, w wyznaczonych porach w ciągu dnia, warstwy synchronizują się na kilkanaście minut i układają w wyraźny, choć wciąż lekko drgający portret pisarza, po czym znów się rozsypują.

Co symbolizuje rzeźba

David Černý nie ukrywał, że forma miała oddać wewnętrzny niepokój i poczucie rozdarcia, jakie towarzyszyły Kafce przez całe życie — pisarzowi znanemu z lęków, poczucia obcości i twórczości pełnej sprzeczności. Twarz, która na chwilę się składa, by zaraz rozpaść, ma być metaforą niestabilnej, wielowarstwowej tożsamości bohatera — a pośrednio też samego miasta, z którym Kafka był nierozerwalnie związany.

Dlaczego warto ją zobaczyć

Rzeźba stoi w miejscu, które i tak większość turystów odwiedzających Nowe Miasto mija przy okazji spaceru między Placem Wacława a Mostem Karola, więc nie wymaga dodatkowego objazdu. To też jeden z niewielu w Pradze przykładów sztuki publicznej, która realnie "żyje" w ciągu dnia — samo patrzenie na chaotyczny ruch warstw robi wrażenie niezależnie od tego, czy trafi się na moment synchronizacji.

Najczęstsze pytania

Kiedy rzeźba się obraca i pokazuje twarz Kafki? Warstwy poruszają się przez cały dzień, ale do pełnego złożenia w rozpoznawalny portret dochodzi cyklicznie, w regularnych odstępach w godzinach otwarcia centrum Quadrio — trwa to zwykle kilkanaście minut, po czym rzeźba ponownie "rozpada się" na chaotyczny ruch warstw.

Ile kosztuje wstęp? Rzeźba stoi na ogólnodostępnym placu miejskim, więc obejrzenie jej jest bezpłatne o każdej porze dnia.

Jak dojechać do Głowy Kafki? Najwygodniej metrem — stacja Národní třída (linia B) znajduje się dosłownie kilkadziesiąt metrów od rzeźby, przy wejściu do centrum Quadrio.

Czy to jedyna rzeźba Davida Černego w Pradze? Nie — Černý jest autorem kilku innych znanych praskich instalacji, m.in. wiszącej figury Freuda czy rzeźb w pasażu Lucerna, ale Głowa Kafki należy do jego najbardziej rozpoznawalnych i najczęściej fotografowanych realizacji.