Fortress Gripe

Twierdza Gripe to XVII-wieczna forteca w Splicie, wznosząca się na wzgórzu Gripe nad centrum miasta, dziś siedziba Chorwackiego Muzeum Morskiego.

Skąd wzięła się twierdza?

Budowę fortu zainicjowali sami mieszkańcy Splitu, którzy zwrócili się do Wenecji – ówczesnego władcy miasta – z prośbą o wzniesienie umocnień chroniących przed zagrożeniem osmańskim. Prace ruszyły w 1657 roku. Gripe miało wzmocnić system obronny miasta w czasach, gdy granica z Imperium Osmańskim przebiegała tuż za murami Splitu. Później, gdy władzę nad Dalmacją przejęło Cesarstwo Austriackie, fortecę wykorzystywano jako koszary wojskowe. Dziś Gripe jest jedynym w pełni zachowanym budynkiem obronnym w całym Splicie, co czyni go rzadkim świadkiem epoki weneckich fortyfikacji na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

Co dziś kryje się w twierdzy?

Wewnątrz fortu, w budynku wzniesionym w XIX wieku na terenie dawnych umocnień, działa Chorwackie Muzeum Morskie (Hrvatski pomorski muzej). Placówka w obecnej formie powstała w 1997 roku jako kontynuacja Muzeum Morskiego założonego w 1925 roku. W jej zbiorach znalazły się także kolekcje Muzeum Wojskowo-Morskiego, utworzonego przez Marynarkę Jugosłowiańską w 1960 roku, oraz eksponaty po Muzeum Morskim Jugosłowiańskiej Akademii Nauk i Sztuk, działającym w latach 1956–1985.

Zbiory muzeum obejmują modele statków – od weneckich galer po dwudziestowieczne liniowce wycieczkowe – a także sprzęt żeglarski, latarnie morskie i mundury marynarki wojennej. Szczególną wartość ma tu kolekcja torped, uznawana za najstarszą na świecie: znajduje się wśród niej pierwsza skonstruowana torpeda, dzieło Ivana Lupisa i Roberta Whiteheada. Na dziedzińcu twierdzy można obejrzeć dwie tradycyjne łodzie – „Bakar” oraz „Perinę”, dalmatyńską gajetę rybacką, a przy wejściu na teren fortu stoją historyczne działa.

Jak dotrzeć do Twierdzy Gripe?

Fort znajduje się na wzgórzu Gripe, w niewielkiej odległości od historycznego centrum Splitu i Pałacu Dioklecjana, co pozwala połączyć zwiedzanie z spacerem po starówce. Wzniesienie, na którym stoi twierdza, daje też widok na miasto i port, co samo w sobie jest dodatkowym powodem, by tu zajrzeć nawet bez zwiedzania muzeum.

Kiedy przyjechać?

Odwiedziny w Twierdzy Gripe i Muzeum Morskim najlepiej łączyć ze zwiedzaniem centrum Splitu w ciągu dnia – wzgórze i dziedziniec fortu są przyjemniejsze do spacerowania, gdy nie ma tłumów typowych dla nadmorskiej promenady. Warto zaplanować wizytę tak, by starczyło czasu zarówno na ekspozycję wewnątrz, jak i na spokojne obejrzenie dziedzińca z łodziami oraz dział przy wejściu.

Najczęstsze pytania

Czym jest Twierdza Gripe? To XVII-wieczna forteca wybudowana przez Wenecjan na wzgórzu nad Splitem, pierwotnie jako umocnienie obronne przed Turkami osmańskimi, później wykorzystywana jako koszary za czasów austriackich.

Co można zobaczyć w środku? W twierdzy mieści się Chorwackie Muzeum Morskie z kolekcją modeli statków, sprzętu żeglarskiego, mundurów oraz jedną z najstarszych na świecie kolekcji torped, w tym pierwszą skonstruowaną torpedę. Na dziedzińcu stoją tradycyjne łodzie i historyczne działa.

Czy Gripe to jedyna zachowana forteca w Splicie? Tak, według dostępnych informacji to jedyny w pełni zachowany budynek obronny w mieście, co nadaje mu wyjątkowe znaczenie historyczne.

Czy warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem starego miasta? Zdecydowanie – twierdza leży niedaleko Pałacu Dioklecjana i centrum Splitu, więc łatwo włączyć ją do trasy spaceru po historycznej części miasta.