Chyše Castle

Zamek Chyše (czes. zámek Chyše) to XVI-wiecznie przebudowana rezydencja szlachecka w miejscowości Chyše w kraju karłowarskim, około 35 kilometrów na południowy wschód od Karlowych Warów.

Skąd wzięła się osada i pierwsza siedziba w Chyše?

Sama miejscowość jest wzmiankowana już w latach 1169–1192, a od 1254 roku siedzibą rodu władającego okolicą byli Odolenovicové. W latach 1361–1365 Chyše wraz z sąsiednim panostwem rabštejnskim należało bezpośrednio do korony czeskiej za panowania Karola IV. Pierwsza pisemna wzmianka o samym warownym obiekcie pochodzi jednak dopiero z 1473 roku, kiedy król Władysław Jagiellończyk zwolnił go z lenna na rzecz Buriana II z Gutštejna.

Jak warowna siedziba zmieniła się w reprezentacyjny zamek?

Przełom nastąpił w 1578 roku, gdy właściciel Mikuláš z Lobkowicz kazał przebudować dotychczasowy obronny obiekt na renesansową rezydencję, bardziej dostosowaną do reprezentacyjnych potrzeb rodu niż do obrony. Kolejną istotną przebudowę, tym razem w duchu baroku, przeprowadzono w latach 1695–1708 za czasów Karla Jiříego Michny z Vacínova. Obecny, charakterystyczny pseudogotycki wygląd budowla zawdzięcza gruntownej przebudowie z lat 1856–1858, zleconej przez Prokopa III Lažanskiego.

Jaki związek z Chyše miał Karel Čapek?

W 1917 roku, tuż po ukończeniu studiów, pisarz Karel Čapek podjął w Chyše swoją pierwszą pracę zarobkową — został prywatnym nauczycielem trzynastoletniego Prokopa IV Lažanskiego, potomka ówczesnych właścicieli zamku. Pobyt trwał od maja do września tego roku. Miejsce i tamtejsza atmosfera odcisnęły ślad na jego późniejszej twórczości — motywy związane z Chyše pojawiają się w powieści „Krakatit”, w sztuce „Věc Makropulos” (Sprawa Makropulos) oraz w zbiorze opowiadań „Povídky z jedné kapsy” (Opowiadania z jednej kieszeni). Od 1999 roku w zamku działa stała ekspozycja poświęcona pobytowi pisarza w regionie zachodnioczeskim.

Co spotkało zamek w XX wieku?

Po 1946 roku majątek został znacjonalizowany, a przez kolejne dekady drugiej połowy XX wieku popadał w stopniowe zaniedbanie. Dopiero późniejsza rekonstrukcja pozwoliła przywrócić obiekt do stanu umożliwiającego zwiedzanie — dziś zamek jest wpisany na listę zabytków kultury.

Co można zobaczyć podczas zwiedzania?

Zamek oferuje dwie trasy turystyczne: pierwszą po wnętrzach reprezentacyjnych, drugą poświęconą ekspozycji o Karlu Čapku i regionie zachodnioczeskim. Wśród najcenniejszych wnętrz znajduje się sala z obrazem Petra Brandla oraz zamkowa biblioteka. Zwiedzanie z przewodnikiem trwa około 50 minut. Tuż obok stoi zamkowy browar, odnowiony i otwarty dla zwiedzających w 2006 roku — po 74 latach przerwy wznowiono tam produkcję niepasteryzowanego piwa. Po wcześniejszej rezerwacji można zwiedzić browar wraz z degustacją piwa prosto z tanków leżakowych oraz obejrzeć dziesięciohektolitrową instalację warzelną.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży zamek Chyše? W miejscowości Chyše, w kraju karłowarskim, około 35 km na południowy wschód od Karlowych Warów.

Kiedy powstał obecny wygląd zamku? Dzisiejszą, pseudogotycką formę zamek zyskał podczas przebudowy w latach 1856–1858, zleconej przez Prokopa III Lažanskiego.

Jaki związek łączy zamek z Karlem Čapkiem? W 1917 roku pisarz pracował tu jako prywatny nauczyciel trzynastoletniego Prokopa IV Lažanskiego — była to jego pierwsza praca po studiach, a doświadczenia z Chyše zainspirowały m.in. „Krakatit” i „Věc Makropulos”.

Czy przy zamku działa browar? Tak, zamkowy browar wznowił produkcję niepasteryzowanego piwa w 2006 roku i po rezerwacji oferuje zwiedzanie wraz z degustacją.