Maria column in Valeč

Kolumna maryjna w Valči stoi na niewielkim placu naprzeciw głównej, zachodniej fasady kościoła Narodzenia św. Jana Chrzciciela, w samym centrum tego niewielkiego miasteczka w regionie karlowarskim w Czechach. To barokowa kolumna morowa zwieńczona figurą Matki Boskiej, wzniesiona w latach 1716-1721, najprawdopodobniej dłuta rzeźbiarza Osvalda Josefa Wendy ze Žlutic. Kolumna należy do szerokiej rodziny podobnych pomników stawianych w czeskich miastach i wsiach w XVII i XVIII wieku jako wotywne podziękowanie za ustanie epidemii dżumy lub za przetrwanie trudów wojny.

Jak wygląda kolumna i kogo przedstawia figura?

Sam trzon kolumny to prosta, piaskowcowa konstrukcja, pozbawiona ciężkiej dekoracji spotykanej na bardziej okazałych kolumnach morowych w większych miastach. Kolumna wspiera się na czterech kamiennych stopniach, tworzących stabilną, piramidalną podstawę. Na szczycie stoi figura Marii Wniebowziętej (Assumpty), zwanej też Królową Niebios. Postać przedstawiona jest z odkrytą głową, stojąca na sierpie księżyca, z dłońmi złożonymi w modlitwie na piersi, z aureolą z dwunastu gwiazd wokół głowy - klasyczny detal ikonograficzny nawiązujący do opisu z Apokalipsy św. Jana.

Dlaczego kolumna stanęła akurat w tym miejscu?

Ustawienie kolumny dokładnie naprzeciw fasady kościoła nie było przypadkowe. Taki układ przestrzenny był typowy dla małych środkowoeuropejskich miasteczek, gdzie plac przed kościołem parafialnym stanowił centrum życia religijnego i wspólnotowego zarazem. Fundatorom kolumn morowych zależało, by mieszkańcy codziennie mijali ten znak wdzięczności - stałe przypomnienie o opiece, jaką miało zapewniać wstawiennictwo Matki Boskiej. W czasie powstawania kolumny Valeč należała do rozległych dóbr szlacheckich, a samo miasteczko rozwijało się wokół pobliskiego zamku, który w tym samym okresie przechodził gruntowną barokową przebudowę.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

Kolumna maryjna to naturalny punkt wyjścia do zwiedzania reszty Valči, ponieważ stoi zaledwie kilka kroków od kościoła parafialnego i w niedużej odległości od zespołu zamkowego. Zamek w Valči uznawany jest za jeden z ciekawszych w regionie przykładów architektury i założeń krajobrazowych wysokiego baroku - jego przebudowa na przełomie XVII i XVIII wieku wiązała się z powstaniem nowego ogrodu zamkowego z teatronem, kaskadową fontanną oraz rzeźbami przypisywanymi Matyášowi Bernardowi Braunowi, jednemu z najważniejszych rzeźbiarzy czeskiego baroku. Dla odwiedzających oznacza to, że w jednym niewielkim miasteczku można zobaczyć zarówno skromną, lokalną kolumnę morową, jak i wykwintną rezydencję arystokratyczną otoczoną ogrodami pełnymi barokowej rzeźby.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała kolumna maryjna w Valči? Została wzniesiona w latach 1716-1721.

Kto wykonał figurę? Przypisuje się ją Osvaldowi Josefowi Wendzie, rzeźbiarzowi działającemu w pobliskich Žluticach.

Jaką postać przedstawia figura na szczycie kolumny? Marię Wniebowziętą (Assumptę), zwaną też Królową Niebios, stojącą na sierpie księżyca, z aureolą z dwunastu gwiazd.

Gdzie dokładnie stoi kolumna? Na placu naprzeciw zachodniej fasady kościoła Narodzenia św. Jana Chrzciciela w centrum Valči.

Co jeszcze warto zobaczyć w pobliżu? Zespół zamkowy w Valči z barokowym ogrodem, teatronem, kaskadową fontanną i rzeźbami przypisywanymi Matyášowi Bernardowi Braunowi.