Emanuelův Dvůr

Emanuelův Dvůr to zanikła osada w gminie Mašťov, leżąca około 4,5 km na południowy zachód od miasteczka, na wysokości 522 m n.p.m., we wschodniej części Gór Doupovskich, w granicach Parku Przyrody Doupovské podhůří. Miejsce znane jest dziś głównie z ruin zabudowań, które przetrwały mimo formalnej likwidacji osady w 1979 roku.

Skąd wzięła się nazwa?

Niemiecka nazwa osady brzmiała Emanuelshof (w źródłach z 1846 roku zapisywana też jako Emanuelsdorf). Według miejscowej tradycji nazwa mogła pochodzić od imienia jednego z siedmiu synów hrabiego Prokopa Vojtěcha Czernina z Chudenic, żyjącego w latach 1723–1777 właściciela okolicznych dóbr.

Jak wyglądała historia osady?

Pierwsza pisemna wzmianka o Emanuelovym Dvorze pochodzi z 1787 roku, z dzieła Jaroslava Schallera. W tamtym czasie teren był podzielony między dwa majątki – Krásný Dvůr i Milčeves – a sama osada liczyła dziesięć domów oraz folwark z pańskim domkiem myśliwskim. Mieszkańcy utrzymywali się głównie z rolnictwa: każde gospodarstwo obrabiało od trzech do pięciu hektarów ziemi, uprawiając odporne odmiany zbóż i rośliny pastewne, hodowano też owce i pszczoły. Zimą dorabiano w lesie, przy skubaniu pierza lub w pańskim tartaku w Bukovinie; drewno z okolicznych lasów wykorzystywano także do produkcji skrzypiec.

Do połowy XIX wieku osada się rozrosła – w 1846 roku liczyła już 13 domów i 66 mieszkańców. Szczyt zaludnienia przypadł na rok 1880, gdy w 14 domach mieszkało 129 osób. Później liczba mieszkańców zaczęła spadać: w 1900 roku było ich już tylko 69, choć do 1930 roku ponownie wzrosła do 107 osób w 15 domach. Spisy z okresu międzywojennego pokazują, że społeczność była niemal wyłącznie niemiecka i katolicka – w 1921 roku odnotowano 92 mieszkańców narodowości niemieckiej, a w 1930 roku na 107 mieszkańców tylko trzech deklarowało narodowość czechosłowacką.

Przełomowym momentem był okres powojenny: niemieccy mieszkańcy zostali wysiedleni, a na ich miejsce osiedliło się jedynie ośmiu Czechów, którzy jednak wkrótce opuścili osadę. Od tego czasu liczba mieszkańców gwałtownie spadała – w 1950 roku pozostało już tylko sześć osób. Administracyjnie osada należała kolejno do powiatu Doupov (po 1848 roku), powiatu Kadaň (jako część katastru Dobřenec od 1869 roku), gminy Kadaňský Rohozec (od 1950 roku), a od 1961 do 1978 roku była częścią gminy Mašťov. Formalnie zniesiono ją 1 stycznia 1979 roku.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Emanuelův Dvůr jest dziś niezamieszkany, ale zachowały się ruiny dawnych domów, które świadczą o istnieniu osady. To typowy przykład miejscowości pogranicza czesko-niemieckiego, która nie przetrwała powojennych przesiedleń i kolejnych dekad opuszczenia. Dla odwiedzających teren stanowi punkt wyjścia do poznania historii zanikłych wsi Sudetów oraz walorów przyrodniczych Parku Przyrody Doupovské podhůří, w którego granicach się znajduje.

Najczęstsze pytania

Czy w Emanuelovym Dvorze ktoś jeszcze mieszka? Nie, osada jest niezamieszkana od dziesięcioleci. Formalnie przestała istnieć jako jednostka administracyjna 1 stycznia 1979 roku.

Co zachowało się z dawnej zabudowy? Na miejscu można zobaczyć ruiny dawnych domów – pozostałości po zabudowie mieszkalnej i gospodarczej dawnej osady.

Skąd pochodzi nazwa miejsca? Prawdopodobnie od imienia jednego z synów hrabiego Prokopa Vojtěcha Czernina z Chudenic, właściciela okolicznych dóbr w XVIII wieku.

Do jakiej gminy należał Emanuelův Dvůr? Osada była częścią katastru Dobřenec, a administracyjnie należała ostatecznie do gminy Mašťov.