Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Terezínie

Kościół Zmartwychwstania Pańskiego stoi przy głównym placu twierdzy Terezín, w powiecie litoměřickim w kraju usteckim. To rzymskokatolicki kościół parafialny, który przez większą część swojej historii pełnił funkcję garnizonowej świątyni wojskowej — Terezín od założenia był miastem-twierdzą, a życie religijne toczyło się tu w rytmie służby wojskowej równie mocno co cywilnej.

Kiedy powstał kościół i kto go zaprojektował?

Budowę prowadzono w latach 1805–1810 w stylu empire. Projekt przygotowali inżynier Heinrich Hatzinger oraz hrabia Julius d'Andrei. Niemal identyczny plan wykorzystano wówczas przy wznoszeniu kościoła Wniebowstąpienia Pańskiego w siostrzanej twierdzy Josefov — obie budowle powstawały równolegle jako bliźniacze projekty dla dwóch austriackich fortec obronnych na terenie dzisiejszych Czech. Data założenia, MDCCCV (1805), widnieje do dziś nad portalem głównego wejścia.

Jak wygląda budowla?

Kościół ma jednolitą, jednonawową bryłę, która od strony zachodniej przechodzi w łagodną apsydę. Nad wejściem wznosi się smukła, czworoboczna wieża o wysokości 56 metrów — to jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów orientacyjnych całego Terezína, widoczny z dużej części miasta-twierdzy zaprojektowanego na planie regularnej siatki ulic. Prosta, empirowa forma fasady koresponduje z resztą zabudowy wojskowego miasta, w którym architektura miała służyć przede wszystkim funkcji, nie ozdobie.

Jaka jest historia parafii?

Parafię przy kościele erygowano w 1842 roku. Jej losy zmieniły się drastycznie w 1942 roku, gdy nazistowska administracja getta terezínskiego — utworzonego w mieście-twierdzy od 1941 roku — zlikwidowała parafię jako instytucję. Kościół i całe miasto funkcjonowały wówczas w realiach obozu przejściowego i koncentracyjnego, gdzie zwykłe życie religijne cywilnej wspólnoty zostało przerwane. Parafię przywrócono dopiero 1 stycznia 1947 roku, po zakończeniu wojny i stopniowym powrocie miasta do normalnego funkcjonowania.

Czy kościół jest zabytkiem?

Od 1964 roku budynek figuruje w rejestrze zabytków kultury Republiki Czeskiej. Status ten potwierdza wartość obiektu zarówno jako przykładu architektury empirowej związanej z systemem fortyfikacji habsburskich, jak i jako świadka złożonej, XX-wiecznej historii Terezína.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Przy głównej wschodniej pierzei rynku w Terezínie, w powiecie litoměřickim, w kraju usteckim, w Czechach.

Kiedy wybudowano kościół? W latach 1805–1810, według projektu Heinricha Hatzingera i hrabiego Juliusa d'Andreia.

Jak wysoka jest wieża kościoła? Wieża ma 56 metrów wysokości i jest widoczna z dużej części Terezína.

Czy kościół miał związek z gettem terezínskim? Tak. Po utworzeniu getta w 1941 roku nazistowska administracja zlikwidowała parafię w 1942 roku; wznowiono ją dopiero w 1947 roku.

Czy budynek jest chroniony jako zabytek? Tak, od 1964 roku jest wpisany do rejestru zabytków kultury.