Kościół Znalezienia Krzyża Świętego w Czeskiej Lipie

Kościół Znalezienia Krzyża Świętego to najstarsza świątynia Czeskiej Lipy, gotycka budowla wznosząca się dziś przy ulicy Moskevskiej, tuż pod miejskim cmentarzem. W dokumentach spotyka się też jego drugą, obecnie oficjalną nazwę — kościół Podwyższenia Krzyża Świętego — a w niemieckojęzycznych źródłach historycznych figuruje jako Kreuzkirche.

Kiedy powstał kościół i kto go ufundował?

Budowę zapoczątkowano pod koniec XIV wieku, za czasów Hynka Berky z Dubé, ówczesnego pana Czeskiej Lipy. Inicjatorem przedsięwzięcia był mieszczanin Henryk z Weitmühle, a nowa świątynia stanęła wówczas na wschodnim skraju miasta — poza jego ścisłą zabudową. Dziś ta okolica należy już do centrum Czeskiej Lipy i wchodzi w skład miejskiej strefy zabytkowej.

Jak wygląda architektura kościoła?

Budowla ma formę gotyckiej jednonawowej hali z wysuniętym prezbiterium, nakrytym gwiaździstym sklepieniem żebrowym i przykrytym dachem siodłowym. Od zachodu do korpusu przylega otwarta kruchta z pięciobocznym sklepieniem żebrowym. Wnętrze nawy głównej zdobi kasetonowy strop pochodzący z 1675 roku — element, który przetrwał kolejne przebudowy i pożary.

Jakie wydarzenia historyczne przeszedł kościół?

Świątynia niejednokrotnie doświadczała skutków miejskich katastrof. Pożar z 1426 roku poważnie uszkodził zarówno miasto, jak i kościół — budowlę odbudowano i ponownie konsekrowano dopiero w 1490 roku. W XVI wieku, w okresie reformacji, głosili w niej kazania duchowni niekatoliccy, a dopiero w 1622 roku Albrecht z Wallensteinu przywrócił świątynię katolikom. Kolejny wielki pożar miasta w 1787 roku oszczędził budowlę, która od tego czasu pełni funkcję kościoła parafialnego.

Kiedy kościół zyskał obecny wygląd?

Współczesną formę architektoniczną świątynia zawdzięcza gruntownej neogotyckiej przebudowie przeprowadzonej w latach 1897–1899 według projektu architekta Josefa Mockera, znanego z prac przy wielu czeskich zabytkach sakralnych. Odnowiony kościół konsekrowano ponownie 19 września 1897 roku.

Kto zarządza kościołem dzisiaj?

Obiekt pozostaje własnością Kościoła rzymskokatolickiego i podlega parafii-dziekanatowi w Czeskiej Lipie, która odpowiada za jego bieżące utrzymanie i funkcjonowanie jako czynnego miejsca kultu.

Gdzie dokładnie stoi kościół?

Świątynia znajduje się przy dzisiejszej ulicy Moskevskiej, dawniej znanej jako Křížová (niem. Kreuzgasse), bezpośrednio pod miejskim cmentarzem w Czeskiej Lipie. Choć pierwotnie leżała na obrzeżach miasta, dziś jest częścią jego historycznego centrum.

Najczęstsze pytania

Jak nazywa się ten kościół po czesku? Kostel Nalezení svatého Kříže, choć obecnie częściej używana jest nazwa Kostel Povýšení svatého Kříže (kościół Podwyższenia Krzyża Świętego).

Kiedy zbudowano kościół? Budowę rozpoczęto pod koniec XIV wieku, za czasów Hynka Berky z Dubé, z inicjatywy mieszczanina Henryka z Weitmühle.

Dlaczego uznaje się go za najstarszy kościół w Czeskiej Lipie? To najstarsza zachowana świątynia w mieście, wzniesiona jeszcze w średniowieczu, mimo że przetrwała pożary w 1426 i 1787 roku oraz gruntowną przebudowę.

Kto przebudował kościół w stylu neogotyckim? Architekt Josef Mocker, w latach 1897–1899. Odnowiony kościół konsekrowano ponownie 19 września 1897 roku.

Gdzie znajduje się kościół? Przy ulicy Moskevskiej w Czeskiej Lipie, tuż pod miejskim cmentarzem, w obrębie historycznej strefy zabytkowej miasta.