Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Českiej Lípie

Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny stoi na dawnym cmentarzu na obrzeżach Českiej Lípy, miasta w kraju libereckim w północnych Czechach. Barokowa świątynia zajęła miejsce znacznie starszego, drewnianego kościoła i dziś jest jednym z niewielu materialnych śladów po dawnym miejskim cmentarzu, który otaczał ją jeszcze w XIX wieku.

Co stało w tym miejscu przed obecnym kościołem?

Najstarsza wzmianka o świątyni w tym miejscu sięga 1381 roku – stał tu wówczas drewniany, gotycki kościółek pełniący funkcję kaplicy cmentarnej na północnych peryferiach miasta. Przetrwał on kilka stuleci, zanim miejscowa społeczność zdecydowała się na budowę trwałej, murowanej świątyni.

Kiedy powstał obecny, barokowy kościół?

Budowę nowego kościoła powierzono budowniczemu Josefowi Abbondiemu, który wzniósł go w latach 1706–1714 (część źródeł podaje początek prac na 1710 rok). Nowa świątynia od początku pełniła funkcję kościoła cmentarnego – dopiero później, po rozbiórce dawnego kościoła parafialnego świętych Piotra i Pawła w centrum miasta, przejęła rolę kościoła parafialnego dla całej Českiej Lípy.

Skąd wzięła się wieża?

Charakterystyczna wieża nie należała do pierwotnego projektu – dobudowano ją dopiero w 1873 roku, niemal 160 lat po ukończeniu głównej bryły kościoła. To ona nadaje dziś świątyni rozpoznawalną, pionową sylwetkę widoczną znad dawnego cmentarza.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Na chórze muzycznym zachowały się cenne, zabytkowe organy z 1756 roku, wykonane przez praskiego mistrza organmistrzowskiego Antonína Jakuba Spiegla. To jeden z najstarszych i najcenniejszych elementów wyposażenia kościoła, świadczący o zamożności dawnej parafii cmentarnej.

Co pozostało po dawnym cmentarzu?

Cmentarz otaczający kościół zamknięto w 1885 roku, a jego teren przekształcono w miejski park. Z dawnych nagrobków zachowało się niewiele – do dziś można zobaczyć empirowy grobowiec rodziny Wedrichów oraz kilka rzeźb aniołów śmierci, charakterystycznych dla cmentarnej sztuki sepulkralnej XIX wieku.

Jak potoczyły się losy kościoła w XX wieku?

W drugiej połowie XX wieku świątynia przestała pełnić funkcje religijne – urządzono w niej magazyn. Dopiero później budynek przywrócono do pierwotnego, sakralnego przeznaczenia. Od 1965 roku kościół jest chroniony jako zabytek kultury, a od 1992 roku znajduje się w granicach miejskiej strefy konserwatorskiej Českiej Lípy.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny? Na obrzeżach Českiej Lípy, w kraju libereckim w Czechach, przy współrzędnych 50,6889 N, 14,5401 E.

Czy obecny kościół jest pierwszą świątynią w tym miejscu? Nie – poprzedzał go drewniany, gotycki kościółek cmentarny z 1381 roku, rozebrany po wzniesieniu murowanej budowli barokowej.

Kto zbudował obecny kościół i kiedy? Budowniczy Josef Abbondi, w latach 1706–1714 (według niektórych źródeł prace ruszyły w 1710 roku).

Od kiedy kościół pełni funkcję parafialną? Od czasu rozbiórki dawnego kościoła świętych Piotra i Pawła w centrum miasta – wcześniej był wyłącznie świątynią cmentarną.

Co zachowało się z dawnego cmentarza przykościelnego? Empirowy grobowiec rodziny Wedrichów oraz rzeźby aniołów śmierci, po zamknięciu cmentarza w 1885 roku i przekształceniu terenu w park.