Church of Saint Procopius

Kościół św. Prokopa w Nadslavi to niewielka gotycka świątynia stojąca na wzniesieniu wśród pól wschodnich Czech, w gminie Podhradí, niedaleko wsi Střevač. Jednonawowy kościół otoczony jest cmentarzem założonym na niemal kolistym planie i obwiedzionym kamiennym murem, co nadaje całemu założeniu charakter starego, wiejskiego miejsca pochówku sprzed wieków. Od 1964 roku obiekt jest chroniony jako zabytek kultury.

Kiedy powstał kościół?

Historycy wiążą powstanie kościoła z około 1340 rokiem i osobą Zdeňka zwanego Straník (w źródłach łacińskich Sdessos) – właściciela pobliskich Střevače i Nadslavi, uznawanego za prawdopodobnego fundatora budowli. Pierwsza pewna wzmianka historyczna o samej Nadslavi pochodzi z 1361 roku i dotyczy tutejszego proboszcza, co oznacza, że kościół musiał już wtedy istnieć i pełnić funkcję parafialną. Okna nawy oraz sklepienie mają wyraźnie wczesnogotycki charakter, natomiast maswerk z motywami kulistymi sugeruje, że część prac wykończeniowych przypadła dopiero na drugą połowę XIV wieku – budowa i wyposażanie świątyni rozciągnęły się więc na kilka dekad.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Bryła kościoła jest skromna, ale czytelna: prosta, jednonawowa forma bez rozbudowanych dobudówek, typowa dla wiejskich świątyń tego regionu z XIV wieku. Przy zachodniej fasadzie stoi drewniana dzwonnica pochodząca z XIX wieku – młodszy element, który uzupełnia znacznie starszy korpus kościoła. Kamienny mur otaczający cmentarz podkreśla dawną, obronno-sakralną funkcję całego założenia, częstą w przypadku wiejskich kościołów lokowanych na wzniesieniach.

Co stało się z witrażami?

Jednym z najciekawszych wątków związanych z Nadslavi jest historia tutejszych witraży. Jedenaście fragmentów szkła witrażowego, które pierwotnie wypełniały dwa okna w prezbiterium kościoła, zostało przeniesionych i dziś znajduje się w zbiorach Muzeum Regionalnego w Jičínie. Należą one do nielicznych zachowanych w regionie oryginalnych średniowiecznych zestawów szkła witrażowego, co czyni je cennym świadectwem dawnego wystroju świątyni – nawet jeśli obecnie nie można ich oglądać na miejscu, w Nadslavi.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół?

Kościół leży na współrzędnych 50.422190, 15.261478, w otwartym krajobrazie rolniczym typowym dla tej części Czech, w bezpośrednim sąsiedztwie wsi Střevač, z którą Nadslav historycznie dzieliła właściciela – wspomnianego Zdeňka Straníka. To niewielkie miejsce, rzadko odwiedzane masowo, ale interesujące dla osób szukających autentycznych, mało przetworzonych zabytków sakralnych na trasie po regionie.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest kościół w Nadslavi? Jego początki sięgają około 1340 roku, a pierwsza pewna wzmianka historyczna dotycząca parafii w Nadslavi pochodzi z 1361 roku.

Kto ufundował kościół? Za prawdopodobnego fundatora uznaje się Zdeňka zwanego Straník, właściciela Střevače i Nadslavi w XIV wieku.

Czy przy kościele jest cmentarz? Tak, kościół otacza cmentarz założony na niemal kolistym planie i obwiedziony kamiennym murem.

Gdzie są dziś witraże z kościoła? Jedenaście fragmentów oryginalnych witraży z prezbiterium przechowywane jest w Muzeum Regionalnym w Jičínie.

Czy kościół jest zabytkiem? Tak, od 1964 roku jest wpisany na listę zabytków kultury.