statue of Saint Barbara near Staňkova Lhota

Socha świętej Barbary koło Staňkovej Lhoty to niewielki, ale charakterystyczny obiekt sakralny stojący na wzniesieniu przy skrzyżowaniu dróg prowadzących do Jičína i Libáně, tuż nad wsią Staňkova Lhota — częścią miasta Sobotka w powiecie jičínskim, w północno-wschodnich Czechach. Pomnik należy do licznej grupy przydrożnych figur świętych, które od XVIII wieku wyznaczały ważne skrzyżowania i granice wsi na czeskiej prowincji, pełniąc funkcję zarówno duchową, jak i orientacyjną dla podróżnych.

Skąd wzięła się ta figura?

Rzeźba pochodzi z 1773 roku i reprezentuje styl późnego baroku, dominujący wówczas w sztuce sakralnej na ziemiach czeskich. Wykonano ją z piaskowca — materiału powszechnie dostępnego w regionie i chętnie stosowanego przez lokalnych kamieniarzy do rzeźb przydrożnych oraz kapliczek. Figura stoi na niewielkim, kopcowatym wzniesieniu, obok którego rośnie lipa — drzewo tradycyjnie kojarzone w czeskiej kulturze ludowej z miejscami pamięci i sacrum.

Jak zbudowany jest cały pomnik?

Kompozycja składa się z kilku elementów. Podstawę stanowi niski, kubiczny cokół zwieńczony profilowanym, perforowanym gzymsem. Na nim wznosi się smukły filar, również zakończony wielokrotnie profilowanym gzymsem, na którym dopiero umieszczono właściwą figurę świętej. Taki układ — cokół, filar, rzeźba — był typowy dla barokowych pomników przydrożnych i pozwalał eksponować postać świętej z pewnej odległości, tak by była widoczna dla osób przemierzających skrzyżowanie.

Jak przedstawiono świętą Barbarę?

Sama figura ukazuje świętą w naturalnej wielkości, w charakterystycznym dla baroku układzie ciała opisywanym jako silne wygięcie w kształcie litery S. Ramię postaci jest lekko ugięte i opuszczone wzdłuż ciała, dłoń tej ręki trzyma miecz — jeden z tradycyjnych atrybutów świętej Barbary, nawiązujący do jej męczeńskiej śmierci. Druga, uniesiona ręka zgięta jest w stronę piersi i trzyma kielich — kolejny atrybut ikonograficzny związany z kultem tej świętej, patronki górników, hutników i osób pracujących w zawodach niebezpiecznych, a także wzywanej w obliczu nagłej śmierci.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Miejsce to nie jest głównym punktem na mapie turystycznej regionu, ale stanowi ciekawy przystanek dla osób podróżujących między Sobotką a Jičínem lub eksplorujących spokojne, wiejskie zakątki Kraju Czeskiego Raju (Český ráj), do którego administracyjnie i krajobrazowo należy okolica Sobotki. Barokowe kapliczki i figury przydrożne, takie jak ta, tworzą sieć niewielkich zabytków rozsianych po całym regionie — ich odwiedzanie pozwala poczuć rytm dawnego życia wiejskiego, gdy podróż między miejscowościami wiązała się z modlitwą przy kolejnych przydrożnych świętych.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi socha? Z 1773 roku, a więc z epoki późnego baroku.

Z jakiego materiału jest wykonana? Z piaskowca, typowego dla lokalnego kamieniarstwa sakralnego.

Gdzie dokładnie stoi? Na wzniesieniu przy skrzyżowaniu dróg do Jičína i Libáně, nad wsią Staňkova Lhota, częścią Sobotki w powiecie jičínskim.

Jakie atrybuty trzyma święta Barbara? Miecz w jednej dłoni i kielich w drugiej — tradycyjne symbole jej męczeństwa i patronatu.

Czy w pobliżu rośnie coś charakterystycznego? Tak, przy wzniesieniu ze statuą rośnie lipa.