Church of Saint Nicholas

Kościół św. Mikołaja w Horní Branné to najstarsza świątynia w całym Podkarkonoszu – regionie u podnóża Karkonoszy po czeskiej stronie granicy. Przez wieki to właśnie tutejsza parafia była ośrodkiem, któremu podlegały kościoły filialne z okolicznych wsi, co pokazuje, jak ważne miejsce zajmowała Branná na kościelnej mapie regionu.

Jak powstał kościół w Horní Branné?

Pierwszy kościół w tym miejscu był drewniany. Ufundował go przedstawiciel rodu Vartenberków – gałęzi starego, możnego rodu Markvarticów, który odegrał sporą rolę w średniowiecznych Czechach. Ta pierwotna, drewniana budowla nie przetrwała jednak wojen husyckich: została zniszczona, a stojąca obok plebania spłonęła razem z nią. Przez pewien czas miejsce po dawnej świątyni pozostawało więc bez pełnowartościowego kościoła.

Kiedy zbudowano murowaną świątynię?

Kamienny kościół, który stoi w Horní Branné do dziś, wzniesiono ponad sto lat po zniszczeniach z okresu wojen husyckich – w 1557 roku. Data ta wiąże się z Wilhelmem z Valdštejna, który przeniósł wówczas swoją siedzibę z zamku Štěpanice do Lomnicy nad Popelkou. W efekcie tej zmiany Štěpanice ponownie stało się kościelną filią parafii brańskiej, a sama Branná umocniła swoją pozycję głównego ośrodka kościelnego w okolicy.

Wieża i dzwon świętego Mikołaja

Przez kolejnych blisko sto pięćdziesiąt lat kościół miał drewnianą dzwonnicę. Zmieniło się to w 1700 roku, gdy staraniem i kosztem Ferdynanda, hrabiego Harracha, wzniesiono kamienną wieżę. Zawieszono na niej dzwon nazwany imieniem patrona kościoła – świętego Mikołaja. Dzwon ten należy dziś do najcenniejszych zabytków kampanologicznych (czyli związanych ze sztuką ludwisarską i historią dzwonów) w całych Czechach, co samo w sobie czyni wieżę kościoła w Horní Branné miejscem wartym uwagi dla miłośników zabytkowej architektury sakralnej.

Barokowa kaplica Trójcy Świętej

Najmłodszym, a zarazem architektonicznie najciekawszym elementem całego założenia jest barokowa kaplica Trójcy Świętej, dobudowana do gotyckiego korpusu kościoła w 1740 roku. To właśnie w niej znajduje się jeden z najcenniejszych detali wyposażenia – krzyż inkrustowany macicą perłową, XVII-wieczne dzieło włoskich rzemieślników. Połączenie gotyckiego trzonu świątyni z barokową kaplicą sprawia, że kościół w Horní Branné jest dziś przykładem architektury łączącej kilka stuleci przebudów, co zresztą znalazło odzwierciedlenie w jego statusie – obiekt jest chroniony jako zabytek kultury.

Najczęstsze pytania

Czy kościół św. Mikołaja w Horní Branné jest najstarszy w regionie? Tak, źródła określają go jako najstarszy kościół w całym Podkarkonoszu, a kościoły z sąsiednich wsi przez stulecia podlegały parafii w Brannej jako jej filie.

Co jest najcenniejszym zabytkiem wewnątrz kościoła? W barokowej kaplicy Trójcy Świętej z 1740 roku znajduje się krzyż inkrustowany macicą perłową – XVII-wieczne dzieło włoskie. Cennym zabytkiem jest też sam dzwon św. Mikołaja z wieży wzniesionej w 1700 roku dzięki Ferdynandowi, hrabiemu Harrachowi.

Czy pierwotny kościół w tym miejscu był murowany? Nie – pierwsza świątynia, ufundowana przez przedstawiciela rodu Vartenberków, była drewniana i została zniszczona w czasie wojen husyckich. Obecny, kamienny kościół powstał dopiero w 1557 roku.