Kaplica św. Izydora, Jilemnice

Kaplica świętego Izydora stoi na południowym zboczu wzgórza Kozinec, tuż nad miasteczkiem Jilemnice, w podgórzu Karkonoszy. To niewielka barokowa budowla wzniesiona ku czci Izydora Oracza — patrona rolników i orędownika w czasach suszy — a jej historia od początku splata się z legendą o cudownym uzdrowieniu oraz ze źródłem wody, które przez stulecia zaopatrywało miasto.

Skąd wzięła się kaplica na Kozincu?

Za datę powstania kaplicy przyjmuje się zwykle rok 1719, choć zachowany inwentarz jilemnickiego kościoła św. Wawrzyńca z 1854 roku wskazuje, że budowla była odnawiana już w roku 1718 — musiała więc istnieć wcześniej, niż sugeruje tradycyjna data. Miejscowe podanie łączy powstanie kaplicy z historią czeladnika kuśnierskiego, któremu miała ukazać się piękna pani i poradzić, by przemył chore oczy wodą z pobliskiego źródła. Gdy uzdrowienie się powiodło, ojciec uzdrowionego czeladnika ufundował w tym miejscu kaplicę.

Jaką rolę odgrywało źródło pod kaplicą?

Pod kaplicą wypływa źródło, które od XVII wieku miało dla Jilemnic praktyczne znaczenie — doprowadzano z niego wodę do miasta, między innymi do miejscowego browaru i miejskich studni. Do dziś zachowały się resztki dwóch bocznych schodów, którymi dawniej schodzono do piwniczki ze źródłem. System wodociągowy oparty na tym źródle był wielokrotnie modernizowany i służył mieszkańcom Jilemnic aż do lat siedemdziesiątych XX wieku.

Co przetrwało wieki, a co zniszczono?

Kaplica przez dziesięciolecia była celem pielgrzymkowych mszy — odprawiano je tu aż do końca lat czterdziestych XX wieku, a na sąsiednim polu w dni odpustowe stawiano stoiska z napojami dla pielgrzymów. Później przyszedł jednak czas zaniedbania: w latach osiemdziesiątych kaplica padła ofiarą wandalizmu — wyważono drzwi, skradziono lub zniszczono trzy drewniane rzeźby, wyburzono ołtarz, a w sklepieniu wybito otwór. Dopiero w 2000 roku przeprowadzono generalny remont obiektu, a 27 sierpnia tego samego roku kaplicę ponownie poświęcił biskup królowéhradecki Dominik Duka. Dwa lata później, w 2002 roku, wznowiono także tradycję dorocznej mszy odpustowej, odprawianej w niedzielę przed lub po święcie Izydora Oracza, przypadającym 10 maja.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Kaplica znajduje się poza centrum Jilemnic, na stoku Kozinca, w otoczeniu lasu i pól — to spokojne miejsce, które łączy walor krajobrazowy z lokalną historią religijną. Opiekę nad obiektem sprawuje miejscowa parafia rzymskokatolicka. Najbardziej ożywionym momentem w roku jest niedziela okołoizydorowa w maju, kiedy do kaplicy ściągają pielgrzymi z okolicy.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcona jest kaplica w Jilemnicach? Świętemu Izydorowi Oraczowi, patronowi rolników i orędownikowi w czasach suszy.

Kiedy powstała kaplica? Tradycyjnie podaje się rok 1719, choć wzmianka o remoncie już w 1718 roku sugeruje wcześniejsze powstanie budowli.

Dlaczego przy kaplicy jest źródło? Według legendy to właśnie woda ze źródła miała uzdrowić oczy czeladnika kuśnierskiego, co skłoniło jego ojca do ufundowania kaplicy. Źródło zaopatrywało Jilemnice w wodę od XVII wieku aż do lat siedemdziesiątych XX wieku.

Czy kaplica była kiedyś zniszczona? Tak, w latach osiemdziesiątych XX wieku padła ofiarą wandalizmu — zniszczono ołtarz i rzeźby. Odbudowano ją i ponownie poświęcono w 2000 roku.