Church of Saint Lawrence (Náchod)

Kościół świętego Wawrzyńca stoi w samym sercu Náchodu, na Masarykovym náměstí, i od kilkuset lat wyznacza panoramę miasta swoimi dwiema wieżami o różnej wysokości. Mieszkańcy nazywają je Adamem i Ewą, a te dwie sylwetki stały się nieoficjalnym symbolem Náchodu, rozpoznawalnym z każdej okolicznej uliczki.

Jak dotrzeć?

Kościół leży bezpośrednio przy głównym placu miasta, więc trafienie do niego nie wymaga żadnego planowania — wystarczy dojść do centrum Náchodu, a wieże widać już z daleka. To naturalny punkt odniesienia dla spaceru po starówce, dobrze łączący się z resztą zabytków w promieniu kilku minut pieszo.

Co warto wiedzieć o historii?

Budowę świątyni datuje się na około 1310 rok, choć jako kościół parafialny wymieniana jest wprost dopiero w dokumentach z 1355 roku. Ciekawostką jest to, że — inaczej niż przy większości średniowiecznych kościołów w Czechach — wokół niego nigdy nie powstał cmentarz. Miejsce pochówków znajdowało się przy starszym kościele św. Jana Chrzciciela w Starym Mieście, dzielnicy Náchodu leżącej po drugiej stronie rzeki.

Losy budowli nie były spokojne. Świątynia płonęła kilkukrotnie, między innymi podczas zdobycia miasta przez wojska śląskie w 1441 roku oraz w czasie wielkiego pożaru Náchodu w 1663 roku. Każda z tych katastrof wymuszała odbudowę, co dziś tłumaczy mieszankę stylów widoczną w bryle kościoła.

Kluczowy dla obecnego wyglądu okazał się okres 1570–1578, kiedy włoski budowniczy Baltazar przeprowadził gruntowną przebudowę: nawę przykryto sklepieniem, dobudowano prezbiterium wsparte na kamiennych kolumnach oraz długi oratorium ze schodami prowadzącymi wprost z placu. To właśnie wtedy gotycka pierwotnie budowla wzbogaciła się o wyraźne elementy renesansowe.

Co zobaczysz w środku?

Wnętrze łączy surowość gotyckiego rdzenia z renesansową rozbudową i późniejszymi barokowymi dodatkami. Warto zwrócić uwagę na ołtarz świętej Anny autorstwa Gustava Vacka oraz ołtarz Marii Panny, które należą do głównych punktów wyposażenia. Ambona pochodzi z 1791 roku, a droga krzyżowa jest dziełem Břetislava Kafki — czeskiego rzeźbiarza znanego również z prac na pograniczu sztuki i duchowości.

Kiedy przyjechać?

Kościół najlepiej ogląda się w ramach spaceru po Masarykovym náměstí, gdzie oprócz samej świątyni czeka kamieniczki i kawiarnie tworzące klimat centrum. Poranne godziny dają najlepsze światło do zdjęć obu wież, natomiast popołudnia sprzyjają dłuższemu zwiedzaniu placu bez pośpiechu.

Najczęstsze pytania

Dlaczego wieże nazywa się Adam i Ewa? To lokalna tradycja związana z ich różną wysokością i wyglądem — z czasem przyjęła się jako nieformalna nazwa, pod którą wieże są znane w całym regionie.

Czy przy kościele znajduje się cmentarz? Nie. W odróżnieniu od większości średniowiecznych świątyń w Czechach, wokół kościoła św. Wawrzyńca nigdy nie funkcjonował cmentarz — pochówki odbywały się przy kościele św. Jana Chrzciciela w Starym Mieście.

Jaki styl architektoniczny dominuje w budowli? Kościół łączy gotycki rdzeń z renesansową przebudową z lat 1570–1578 oraz późniejszymi elementami barokowymi, co widać zarówno na zewnątrz, jak i we wnętrzu.

Co najbardziej wyróżnia wnętrze kościoła? Ołtarz świętej Anny Gustava Vacka, ołtarz Marii Panny, XVIII-wieczna ambona oraz droga krzyżowa autorstwa Břetislava Kafki.