Church of the Nativity of the Virgin Mary

Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny to barokowa świątynia klasztorna w Nowym Mieście nad Metują (czes. Nové Město nad Metují), niewielkim mieście w powiecie Náchod, w kraju hradeckim we wschodnich Czechach. Kościół powstał jako część zespołu klasztornego Zakonu Bonifratrów (czes. Milosrdní bratři) i do dziś pozostaje jednym z najważniejszych zabytków sakralnych miasta.

Gdzie się znajduje?

Świątynia stoi w historycznym centrum Nowego Miasta nad Metują, miasta leżącego w regionie Kladské pomezí, niedaleko granicy z Polską. Najbliższym większym miastem jest Náchod, natomiast samo Nowe Miasto nad Metują znane jest turystom przede wszystkim z renesansowego zamku i malowniczego rynku — kościół klasztorny znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie tych zabytków, co pozwala łatwo połączyć zwiedzanie obu miejsc w jednym spacerze po mieście.

Jaka jest historia kościoła?

Klasztor, w skład którego wchodzi świątynia, ufundował w 1692 roku Jakub Leslie, ówczesny właściciel dóbr nowomiejskich. Fundacja miała szczególne podłoże rodzinne: jego stryj, generał cesarski Walter Leslie, wszedł w posiadanie tych ziem po tym, jak brał udział w zabójstwie Albrechta z Valdštejna (Wallensteina) w lutym 1634 roku. Budowa klasztoru bonifratrów bywa więc łączona z próbą odkupienia tej rodzinnej winy. Dzieło dokończył Leopold Leslie — w 1767 roku poświęcono kościół klasztorny pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny, a sama świątynia powstawała w latach 1767–1769. Wieżę przykościelną wzniesiono wcześniej, bo już w 1750 roku, jako element całego założenia klasztornego.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze kościoła utrzymane jest w stylu barokowym. Główny ołtarz zdobi obraz przedstawiający Narodzenie Marii Panny, namalowany przez Jana Cymbala w 1765 roku, a obok niego znajduje się mniejszy obraz Świętej Rodziny. Organy pochodzą z 1848 roku i zostały wykonane przez F. A. Hanyscha. Kościół stanowi część większego zespołu klasztornego, do którego należy również kaplica Loretańska — warto zwiedzić oba obiekty razem, ponieważ sąsiadują ze sobą i tworzą spójną całość architektoniczną dawnego klasztoru bonifratrów.

Jaki związek z kościołem miał Bedřich Smetana?

Świątynia ma także swój epizod w historii czeskiej muzyki. 15 sierpnia 1840 roku, podczas mszy odpustowej, szesnastoletni wówczas Bedřich Smetana, odwiedzający w Nowym Mieście krewnych, zagrał solo skrzypcowe. Towarzyszył mu śpiewem jego kuzynka i pierwsza młodzieńcza miłość, Ludwika Smetanová. To jedno z mniej znanych, ale malowniczych wydarzeń z biografii przyszłego twórcy „Sprzedanej narzeczonej".

Kiedy warto przyjechać?

Kościół najlepiej zwiedzać w ciepłej połowie roku, gdy dostępność wnętrza bywa większa, a spacer po starówce Nowego Miasta nad Metują — z zamkiem i rynkiem w tle — jest najprzyjemniejszy. Warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia u miejscowej parafii, ponieważ świątynia pozostaje czynnym kościołem parafialnym diecezji królowohradeckiej, a dostęp do wnętrza może zależeć od harmonogramu nabożeństw.

Najczęstsze pytania

Kto ufundował klasztor z kościołem Narodzenia Marii Panny? Klasztor bonifratrów ufundował w 1692 roku Jakub Leslie, a dokończył go Leopold Leslie w 1767 roku, kiedy to poświęcono kościół.

Dlaczego fundację łączy się z rodziną Leslie i Wallensteinem? Ziemie nowomiejskie trafiły w ręce rodu Leslie po tym, jak Walter Leslie uczestniczył w zabójstwie Albrechta z Valdštejna w 1634 roku — budowę klasztoru wiąże się z próbą zadośćuczynienia za tę rodzinną winę.

Co znajduje się na głównym ołtarzu? Główny ołtarz zdobi obraz Narodzenia Marii Panny autorstwa Jana Cymbala z 1765 roku oraz mniejszy obraz przedstawiający Świętą Rodzinę.

Jaki związek z kościołem ma Bedřich Smetana? W 1840 roku, jako szesnastolatek, zagrał w tym kościele solo skrzypcowe podczas mszy odpustowej, towarzysząc śpiewowi swojej kuzynki Ludwiki Smetanovej.