Church of Saint Lawrence in Žebrák

Kościół św. Wawrzyńca w Žebráku to parafialna świątynia rzymskokatolicka stojąca w centrum miasteczka Žebrák w Czechach, w archidiecezji praskiej. Obecna, późnobarokowa budowla pochodzi z około 1730 roku, a swój dzisiejszy kształt zyskała po przebudowie w 1780 roku, gdy wcześniejszy, gotycki kościół spłonął w wielkim pożarze, który strawił znaczną część miasta. Pierwsza wzmianka o świątyni pod wezwaniem św. Wawrzyńca sięga XIV wieku, co czyni to miejsce jednym z najstarszych ośrodków kultu religijnego w regionie Berounki.

Co warto wiedzieć o historii kościoła?

Historia kościoła w Žebráku jest ściśle związana z losami samego miasta, które w średniowieczu rozwijało się w cieniu pobliskiego zamku królewskiego. Gotycka świątynia, wzniesiona najpóźniej w XIV wieku, służyła mieszkańcom przez kilkaset lat, zanim pożar w 1780 roku zmusił parafię do gruntownej przebudowy. Nowy, barokowy kościół powstał częściowo na fundamentach poprzednika, zachowując funkcję głównej świątyni parafialnej aż do dziś. Obiekt jest wpisany na listę czeskich zabytków kultury (kulturní památka), co potwierdza jego wartość historyczną i architektoniczną.

Jakie skarby kryje wnętrze świątyni?

Najcenniejszym elementem wyposażenia jest gotycka drewniana rzeźba Matki Boskiej Žebráckiej, powstała w latach 1380–1390. Dzieło to przypisuje się anonimowemu twórcy, określanemu w historii sztuki jako Mistrz Žebráckiej Madonny. Ze względu na wyjątkową wartość artystyczną rzeźba została wypożyczona do Galerii Narodowej w Pradze, gdzie może ją oglądać szersza publiczność. W kościele znajduje się również obraz „Wizja proroka Ezechiela" autorstwa Matěja Gundelacha z 1610 roku, jednego z cenionych malarzy działających w Czechach w okresie manieryzmu i wczesnego baroku.

Barokowe wyposażenie wnętrza obejmuje ołtarz główny, który trafił do Žebráku po 1780 roku z rozebranego kościoła św. Karola Boromeusza znajdującego się na praskim Nowym Mieście. Przeniesienie całego ołtarza z Pragi do prowincjonalnej parafii pokazuje, jak po kasatach klasztorów i przebudowach praskich świątyń cenne elementy wyposażenia trafiały do kościołów w mniejszych miejscowościach.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół?

Świątynia stoi w samym Žebráku, niewielkim mieście w powiecie Beroun w kraju środkowoczeskim, na współrzędnych 49,8757°N, 13,8964°E. Žebrák leży nad rzeką Litavką, w pobliżu ruin dwóch średniowiecznych zamków królewskich – Žebráku i Točníku, co czyni okolicę atrakcyjnym celem jednodniowych wycieczek łączących historię sakralną ze zwiedzaniem zamków.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest kościół w Žebráku? Świątynia nosi wezwanie św. Wawrzyńca, wczesnochrześcijańskiego męczennika i diakona rzymskiego, popularnego patrona kościołów parafialnych w Europie Środkowej.

Czy można zobaczyć oryginalną rzeźbę Žebráckiej Madonny w kościele? Nie – gotycka rzeźba z lat 1380–1390 jest obecnie wypożyczona do Galerii Narodowej w Pradze i tam wystawiana.

Do jakiej diecezji należy parafia w Žebráku? Parafia św. Wawrzyńca w Žebráku wchodzi w skład archidiecezji praskiej.

Czy obecny kościół jest tym samym budynkiem co w średniowieczu? Nie w pełni – pierwotny gotycki kościół, znany od XIV wieku, spłonął w pożarze miasta w 1780 roku, a obecna późnobarokowa bryła pochodzi z przebudowy przeprowadzonej po tej katastrofie.

Czy kościół jest zabytkiem chronionym prawem? Tak, obiekt figuruje na czeskiej liście zabytków kultury (kulturní památka).