Jewish cemetery in Běštín

Żydowski cmentarz w Běštínie to jeden z niewielu zachowanych śladów po żydowskiej społeczności regionu Hostomic, ukryty na skraju lasu porastającego wzgórze Chlumek. Choć administracyjnie leży na granicy katastru Běštína, od dawna funkcjonuje pod nazwą związaną z pobliskimi Hostomicami, do których dziś należy.

Gdzie dokładnie leży cmentarz?

Nekropolia znajduje się około 2 km na południowy zachód od Hostomic, w powiecie Beroun, w środkowych Czechach. Dojście prowadzi polną drogą, która odbija w lewo od traktu prowadzącego do Běštína, w kierunku lasu. Lokalizacja u podnóża zalesionego wzgórza sprawia, że miejsce jest ciche i odosobnione, z dala od zabudowań obu wsi.

Skąd wzięła się nazwa i jaka jest historia miejsca?

Cmentarz nosi nazwę Běštína, ponieważ to właśnie tamtejsza gmina żydowska założyła go w 1837 roku. Wcześniej zmarłych z tej okolicy grzebano na cmentarzu żydowskim w pobliskiej Litnie – dopiero rozwój lokalnej społeczności skłonił ją do założenia własnego miejsca pochówku. Historia gminy w Běštínie nie trwała jednak długo: po pogromie w 1866 roku społeczność żydowska w tej miejscowości przestała istnieć, a opiekę nad cmentarzem przejęła gmina żydowska z Hostomic. Od tego momentu to właśnie Hostomice są administracyjnie związane z nekropolią, mimo że fizycznie leży ona na terenie sąsiedniej wsi.

Jak zmieniał się cmentarz na przestrzeni lat?

Na początku XX wieku teren nekropolii powiększono do obecnej powierzchni – blisko 2000 m². Pochówki odbywały się tu nieprzerwanie aż do okresu drugiej wojny światowej, ostatnie miały miejsce w 1942 roku. Po wojnie, wraz z zagładą lokalnej społeczności żydowskiej, cmentarz zaczął stopniowo popadać w ruinę – zarastał roślinnością, a nagrobki niszczały bez opieki. Zmiana nastąpiła dopiero w latach 90. XX wieku, gdy teren zaczęto systematycznie porządkować: usunięto zarośla, odrestaurowano przewrócone macewy, a mur otaczający cmentarz wraz z dwoma wejściami poddano renowacji.

Co można dziś zobaczyć na miejscu?

Na terenie nekropolii zachowało się około 160 nagrobków – to relatywnie liczna kolekcja jak na niewielki wiejski cmentarz żydowski. Z dawnego budynku przedpogrzebowego (domu przedpogrzebowego) pozostała jedynie część muru obwodowego, co świadczy o skali zniszczeń, jakich cmentarz doświadczył w czasach zaniedbania. Mimo to całość robi wrażenie miejsca uporządkowanego i pielęgnowanego – widać efekty prac konserwatorskich prowadzonych od lat 90.

Jaki status ochronny ma cmentarz?

Cmentarz żydowski w Běštínie jest wpisany na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, co gwarantuje mu formalną ochronę prawną i wsparcie w utrzymaniu w dobrym stanie.

Najczęstsze pytania

Czy cmentarz jest ogólnodostępny? Teren można odwiedzić, docierając polną drogą od strony traktu do Běštína; warto pamiętać, że jest to miejsce pamięci, a nie atrakcja turystyczna w tradycyjnym sensie, więc wskazane jest zachowanie stosownego szacunku.

Dlaczego cmentarz nazywa się „běštínský", skoro należy do Hostomic? Nazwa pochodzi od gminy żydowskiej z Běštína, która założyła cmentarz w 1837 roku. Po zaniku tamtejszej społeczności po pogromie w 1866 roku opiekę przejęły Hostomice, ale historyczna nazwa pozostała.

Ile nagrobków przetrwało do dziś? Na terenie cmentarza zachowało się około 160 macew, pochodzących głównie z XIX i pierwszej połowy XX wieku.

Do kiedy odbywały się tu pochówki? Ostatnie pochówki miały miejsce w 1942 roku, w trakcie drugiej wojny światowej.