Church of Saint John the Baptist

Kościół św. Jana Chrzciciela w Kromieryżu to jedna z najcenniejszych barokowych budowli na Morawach – monumentalna świątynia stojąca przy Masarykowym náměstí, w samym sercu historycznego centrum miasta. Choć na pierwszy rzut oka wygląda na typowy XVIII-wieczny kościół klasztorny, jej korzenie sięgają znacznie głębiej, aż do średniowiecznej komandorii zakonu joannitów.

Skąd wzięła się ta świątynia?

Pierwsza wzmianka o miejscu, na którym dziś stoi kościół, pochodzi sprzed 1238 roku – działała tu komandoria joannitów, czyli rycerzy szpitalników. Stanął tu wówczas romański kościół, uznawany za najstarszy murowany kościół w całym Kromieryżu. W XIV wieku kompleks wielokrotnie przebudowywano i rozbudowywano. Na przełomie XVI i XVII wieku obiekt przejęli franciszkanie sprowadzeni przez kardynała Franciszka z Dietrichsteinu, ale już w 1619 roku zakonnicy przenieśli się do kościoła Świętej Trójcy w pobliskim Oskolu.

Dlaczego obecny kościół jest barokowy?

Przełom nastąpił w 1687 roku, gdy biskup Karol II z Liechtensteinu-Castelcorno sprowadził do Kromieryża zakon pijarów i przekazał im niewielki, średniowieczny kościół św. Jana. Budynek okazał się jednak zbyt mały na potrzeby zakonu, który prowadził tu gimnazjum oraz seminarium muzyczne Liechtensteinów – uznawane za najstarszą szkołę muzyczną w Europie Środkowej. Pijarzy zdecydowali się więc na rozbiórkę starej świątyni i wzniesienie nowej. Kamień węgielny pod obecny kościół położono 9 września 1737 roku, a budowę według projektu architekta Ignáca Josefa Cyraniego z Bolleshausen ukończono w 1768 roku, gdy nastąpiła konsekracja. Na pamiątkę tego wydarzenia wokół kościoła rozstawiono dwanaście brązowych krzyży, które można zobaczyć do dziś.

Co wyróżnia architekturę kościoła?

Plan budowli wzorowano na kościele salezjanów przy wiedeńskiej Renngasse, natomiast fasada nawiązuje do wzorców znanych z kościołów wiedeńskich i praskich tamtej epoki. Wnętrze kopuły sięga aż 35 metrów wysokości, a jej wystrój – utrzymany w stylu rokokowym – to dzieło czołowych artystów działających wówczas na Morawach i w Austrii. Przy bocznej ścianie świątyni stoi figura św. Jana Nepomucena. Cały obiekt wpisany jest do rejestru zabytków kultury Republiki Czeskiej pod numerem 35733/7-6009.

Czym był kompleks pijarski przy kościele?

Pijarzy działali przy kościele św. Jana Chrzciciela od 1687 do 1879 roku. Gimnazjum pijarskie założono formalnie 16 czerwca 1687 roku, a razem z kościołem i budynkiem kolegium powstał kompleks, który przez blisko dwa stulecia kształtował życie edukacyjne i muzyczne Kromieryża.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Przy Masarykowym náměstí w centrum Kromieryża, w bezpośrednim sąsiedztwie dawnego kolegium pijarów.

Ile lat liczy obecna budowla? Obecny, barokowy kościół wznoszono w latach 1737–1768, ale miejsce to pełniło funkcję sakralną już od średniowiecza – od komandorii joannitów sprzed 1238 roku.

Kto zaprojektował kościół? Autorem projektu był architekt Ignác Josef Cyrani z Bolleshausen, a wzorem dla układu przestrzennego posłużył kościół salezjanów w Wiedniu.

Jaki związek ma kościół z pijarami? To właśnie pijarzy, sprowadzeni do Kromieryża w 1687 roku, zdecydowali o rozbiórce starszego kościoła i budowie obecnej świątyni; prowadzili tu również gimnazjum i seminarium muzyczne aż do 1879 roku.