Church of Saint Gall

Kościół świętego Gawła (czes. kostel svatého Havla) to renesansowo-barokowa świątynia w Mladej Boleslavi w Czechach, zbudowana w połowie XVI wieku jako część nowego cmentarza miejskiego. Dziś stanowi jeden z ciekawszych zabytków miasta, łączący historię reformacji religijnej z burzliwymi losami architektury sakralnej regionu.

Jak dotrzeć?

Kościół leży w niewielkiej odległości od centralnego placu miasta, Náměstí Míru, co czyni go łatwo dostępnym pieszo dla osób zwiedzających Mladą Boleslav. Miasto znajduje się w północno-wschodnich Czechach, w regionie Pojizeří, i jest dobrze skomunikowane drogowo i kolejowo z Pragą, oddaloną o niecałą godzinę jazdy. Świątynia sąsiaduje z założeniem parkowym, w którym co roku odbywają się wydarzenia kulturalne związane z historią miejsca.

Co zobaczysz?

Budowę kościoła datuje się na lata 1553–1559. Jego powstanie wiązało się z potrzebą założenia nowego cmentarza — istniejący wcześniej cmentarz przy kościele świętego Jana był bowiem całkowicie przepełniony po fali zgonów spowodowanej epidemią. Nowy teren grzebalny wytyczono już w 1539 roku, a kościół powstał jako jego integralna część.

Za autora projektu uznaje się włoskiego architekta Mattea Borgorellego, twórcę kilku innych ważnych budowli Mladej Boleslavi, w tym ratusza oraz zboru Jednoty Braterskiej, a także autora renesansowej przebudowy miejscowego zamku na rezydencję. Kościół pełnił funkcję miejsca pochówku rodu Krajířów z Krajku — możnowładców związanych z Jednotą Braterską, wspólnotą wywodzącą się z czeskiej reformacji.

Bryła budowli łączy trzy style architektoniczne: elementy późnogotyckie, renesansowe sklepienie dodane w połowie XVI wieku oraz barokowe przekształcenia z czasów późniejszych. Po 1618 roku świątynię zbarokizowano, a w 1735 roku nad zniszczonym grobowcem rodziny Krajířów wzniesiono czworoboczną wieżę, która do dziś dominuje nad bryłą kościoła.

Historia obiektu nie oszczędziła mu trudnych momentów — w 1787 roku, w ramach reform józefińskich znoszących wiele klasztorów i świątyń w monarchii habsburskiej, kościół został zdesakralizowany. W XX wieku budynek podupadał i przez długi czas stał nieużywany, tracąc swoją pierwotną funkcję religijną.

Odrodzenie świątyni

Przełom nastąpił w 1997 roku, gdy kościołem zainteresował się zbór Českobratrské církve evangelické (Czeskobraterskiego Kościoła Ewangelickiego) w Mladej Boleslavi. Wspólnota wzięła obiekt w długoterminową dzierżawę i przeprowadziła niezbędne prace remontowe, dzięki którym świątynia ponownie mogła służyć celom religijnym. Od 2003 roku prowadzona jest kosztowna rewitalizacja zarówno samego kościoła, jak i przylegającego do niego cmentarza, który wcześniej znajdował się w stanie znacznego zaniedbania.

Obecnie w kościele odbywają się regularne nabożeństwa niedzielne w okresie od maja do października. Co roku w czerwcu w parku obok świątyni organizowany jest wielogatunkowy festiwal Havloděj, łączący spektakle teatralne i koncerty muzyczne, nawiązujący nazwą do patrona kościoła.

Kiedy przyjechać?

Najlepszym momentem na zwiedzanie jest okres wiosenno-letni, kiedy odbywają się nabożeństwa i można zobaczyć wnętrze świątyni, a park wokół niej zachęca do dłuższego spaceru. Czerwiec, dzięki festiwalowi Havloděj, to szczególnie atrakcyjny termin dla osób łączących zwiedzanie zabytków z wydarzeniami kulturalnymi. Poza sezonem letnim warto wcześniej sprawdzić dostępność wnętrza, ponieważ regularne otwarcie związane jest głównie z harmonogramem nabożeństw.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał kościół świętego Gawła w Mladej Boleslavi? Świątynię wzniesiono w latach 1553–1559, jako część nowego cmentarza miejskiego założonego w 1539 roku po przepełnieniu wcześniejszego cmentarza przy kościele świętego Jana.

Kto był architektem kościoła? Za projektanta uznaje się Mattea Borgorellego, włoskiego architekta odpowiedzialnego również za ratusz w Mladej Boleslavi, zbór Jednoty Braterskiej oraz renesansową przebudowę miejscowego zamku.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje budowla? Kościół łączy elementy późnogotyckie, renesansowe (sklepienie z połowy XVI wieku) oraz barokowe, w tym czworoboczną wieżę dobudowaną w 1735 roku.

Jak wygląda dzisiejsze użytkowanie kościoła? Od 1997 roku obiektem opiekuje się zbór Českobratrské církve evangelické, który wynajmuje go długoterminowo i organizuje w nim nabożeństwa niedzielne od maja do października, a w czerwcu — festiwal Havloděj.