Church of los Santos Juanes, Bilbao

Church of los Santos Juanes to niewielki, ale historycznie ważny kościół w Bilbao, w Kraju Basków, ukryty w gęstej zabudowie Casco Viejo, tuż przy zbiegu ulic Ronda i Cruz, w bliskiej odległości od słynnych Siete Calles — siedmiu ulic, od których zaczęło się miasto.

Gdzie dokładnie stoi kościół?

Świątynia leży w samym sercu starego miasta, poza pierwotnym układem siedmiu founderskich ulic Bilbao — w czasach jej budowy ten fragment miasta znajdował się jeszcze za murami obronnymi. Dziś to jedna z tych kameralnych, łatwych do przeoczenia budowli, które turyści mijają w drodze między targiem La Ribera a placem Nowym, a które warto na chwilę zatrzymać wzrokiem.

Jaka jest historia tego miejsca?

Korzenie parafii są znacznie starsze niż sama budowla. Już w XV wieku, nie później niż od 1469 roku, w dzielnicy Ibeni istniała kapliczka przy dawnym szpitalu pod wezwaniem Świętych Janów (Santos Juanes) — stąd nazwa. Od 1477 roku kaplica ta funkcjonowała jako trzecia parafia miasta.

Obecny kościół wznieśli jezuici w 1617 roku jako świątynię przy kolegium San Andrés. Prace budowlane ruszyły w 1622 roku według planów jezuickiego architekta, ojca Ramíreza. Po dwudziestu latach gotowa była część prezbiterialna, podzielona na trzy odcinki, choć bez transeptu — budowa całości trwała więc znacznie dłużej niż jedno pokolenie.

Parafia przeniosła się do tego kościoła w 1770 roku, po zamknięciu jej dotychczasowej siedziby, która stała niegdyś w pobliżu mostu San Antón. Losy budynku nie były jednak spokojne — po katastrofalnej powodzi, która spustoszyła Bilbao w 1983 roku, kościół wymagał gruntownej odbudowy. Prace renowacyjne prowadził architekt Miguel Ángel Corcuera.

Jak wygląda architektura kościoła?

Santos Juanes to przykład stylu barokowo-klasycystycznego, typowego dla architektury sakralnej XVII wieku wznoszonej przez jezuitów. Układ wnętrza odpowiada typowemu „modelowi jezuickiemu": plan krzyża łacińskiego wpisany w prostokąt, z centralną nawą główną i bocznymi kaplicami rozmieszczonymi wzdłuż niej. Taki układ ułatwiał prowadzenie kazań i był charakterystyczny dla świątyń zakonu jezuitów budowanych w tym okresie w całej Europie.

Skromna, surowa w formie fasada kontrastuje z gęstą, kamienną zabudową Casco Viejo, w którą kościół jest dosłownie wtopiony — nie stoi na osobnym placu, lecz wciśnięty jest między sąsiadujące budynki, co jest typowe dla starówek hiszpańskich miast rozwijających się organicznie przez wieki.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wewnątrz uwagę przyciąga zestaw ołtarzy (retabli), rozmieszczonych w nawie głównej i kaplicach bocznych — element typowy dla barokowych kościołów tego okresu, choć szczegółowa dokumentacja poszczególnych dzieł wymaga odwiedzenia świątyni na miejscu lub kontaktu z parafią, gdyż dostępne informacje o artystach i dokładnych datach powstania poszczególnych retabli są fragmentaryczne.

Kościół wciąż pełni funkcję parafialną, co oznacza, że odwiedzający powinni respektować godziny nabożeństw i sprawdzić aktualne godziny otwarcia przed wizytą, najlepiej bezpośrednio na miejscu lub w lokalnym punkcie informacji turystycznej.

Najczęstsze pytania

Czy kościół Santos Juanes to ten sam, co znany kościół o tej nazwie w Walencji? Nie. To odrębna świątynia w Bilbao, w Kraju Basków — mimo identycznej nazwy nie ma związku z bardziej znanym barokowym kościołem Santos Juanes w Walencji.

Jak daleko jest do Siete Calles? Kościół leży w bezpośrednim sąsiedztwie Casco Viejo, więc dotarcie do siedmiu historycznych ulic zajmuje jedynie kilka minut pieszo.

Kto wybudował kościół? Świątynię wznieśli jezuici w XVII wieku jako kościół przy kolegium San Andrés, według planów ojca Ramíreza.

Czy kościół był kiedyś zniszczony? Budynek ucierpiał podczas wielkiej powodzi w Bilbao w 1983 roku i został następnie odrestaurowany.