chartreuse de Vaucluse

Chartreuse de Vaucluse to ruiny średniowiecznego klasztoru kartuzów w Onoz, we francuskim departamencie Jura, znane przede wszystkim z niezwykłego losu — dziś większość zabudowań leży na dnie jeziora. To jedno z najstarszych założeń zakonu kartuzów we Francji, a jego historia łączy religijną ascezę z dwudziestowieczną inżynierią hydrotechniczną.

Jak powstała chartreuse?

Klasztor założono w 1139 roku dzięki darowiznom lokalnej szlachty — kluczowy grunt, obszerną domenę o powierzchni około 850 hektarów, przekazał Hugues de Cuiseaux, pan na Virechatel. Przez kolejne wieki wspólnota kartuzów prowadziła tu życie kontemplacyjne, oddalone od miejskiego zgiełku, zgodnie z regułą zakonu wymagającą odosobnienia. Budynki klasztorne były wielokrotnie przebudowywane — istotna odnowa przypadła na lata 1756–1757, a kolejne prace kontynuowano w 1766 i 1787 roku, co świadczy o stałym rozwoju i znaczeniu tego miejsca aż do końca XVIII wieku.

Co się z nią stało po rewolucji?

Po rewolucji francuskiej klasztor stracił swój sakralny charakter. 17 października 1793 roku majątek sprzedano jako dobro narodowe. Nowym właścicielem stał się rolnik, a później budynki przejęła rodzina szlachecka, która zarządzała nimi przez długie lata — aż do 1965 roku, gdy nieruchomość wywłaszczyło przedsiębiorstwo energetyczne EDF.

Dlaczego klasztor jest pod wodą?

Powodem wywłaszczenia była budowa zapory na rzece Ain, która ruszyła w 1965 roku. Chartreuse leżała na prawym brzegu rzeki, w miejscu przewidzianym pod zalanie. Gdy w 1968 roku wypełniono zbiornik, powstało jezioro Vouglans — dziś jedno z największych sztucznych jezior we Francji — a budynki klasztoru znalazły się ponad 45 metrów pod powierzchnią wody. To jeden z najbardziej spektakularnych przykładów "zatopionego dziedzictwa" w regionie Jura.

Co da się dziś zobaczyć?

Nie wszystko przepadło bezpowrotnie. Portal wejściowy oraz pawilony przy wejściu do klasztoru zostały starannie zdemontowane przed zalaniem terenu i odtworzone powyżej poziomu wody jeziora Vouglans. To właśnie te elementy stanowią dziś główny materialny świadek istnienia dawnej chartreuse — punkt, do którego docierają osoby zainteresowane historią regionu i losem miejsc pochłoniętych przez wielkie inwestycje hydroenergetyczne XX wieku.

Jak dotrzeć i co warto wiedzieć?

Miejsce znajduje się w gminie Onoz, na terenie związanym z jeziorem Vouglans, popularnym celem wypraw krajoznawczych i wodnych w Jurze. Zwiedzanie ogranicza się do obszaru wokół zachowanego portalu i pawilonów — reszta konstrukcji jest niedostępna, gdyż spoczywa na dnie zbiornika. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem okolic jeziora Vouglans, które oferuje szlaki piesze, punkty widokowe i możliwość rejsów, a opowieść o zatopionym klasztorze stanowi ciekawe uzupełnienie krajobrazowej wycieczki.

Najczęstsze pytania

Czy można zobaczyć ruiny klasztoru pod wodą? Nie — budynki klasztorne leżą na dnie jeziora Vouglans, ponad 45 metrów pod powierzchnią, i nie są dostępne do zwiedzania. Widoczne są jedynie elementy przeniesione ponad poziom wody.

Co dokładnie przetrwało z chartreuse? Zachował się portal wejściowy oraz pawilony przy bramie klasztoru — zostały rozebrane przed zalaniem terenu i odbudowane w bezpiecznym miejscu nad wodą.

Kiedy klasztor został zatopiony? Do zalania doszło w 1968 roku, po zakończeniu budowy zapory na rzece Ain i wypełnieniu zbiornika, który utworzył jezioro Vouglans.

Jak stary jest ten klasztor? Chartreuse de Vaucluse założono w 1139 roku, co czyni go jednym z najstarszych klasztorów kartuzów we Francji — funkcjonował nieprzerwanie ponad 650 lat, do czasu rewolucji francuskiej.