Chapel of Saint Charles Borromeo in Jihlava

Kaplica św. Karla Boromejského w Igławie to niewielki, lecz artystycznie wyjątkowy obiekt sakralny wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku, ukryty na dziedzińcu klasztornym w centrum miasta. Choć z zewnątrz łatwo ją przeoczyć, wnętrze kryje jeden z nielicznych na Morawach przykładów dekoracji w stylu boureńskim.

Gdzie jej szukać?

Kaplica znajduje się w Igławie (Jihlava), mieście na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej, w kraju Vysočina. Wejście do niej prowadzi wyłącznie przez budynek przy ulicy Křížová 12, co sprawia, że obiekt ma charakter kameralny i nie jest typową atrakcją turystyczną odwiedzaną spontanicznie z ulicy. Budynek wraz z kaplicą należy do Kongregacji Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza.

Kto i kiedy ją zbudował?

Kaplicę wzniesiono w latach 1903–1904 według projektu architekta Karela Wagnera. Poświęcono ją w listopadzie 1904 roku, formalnie pod wezwaniem Najświętszego Serca Pańskiego — nazwa związana ze św. Karolem Boromeuszem, patronem zgromadzenia sióstr, utrwaliła się w powszechnym użyciu z czasem. Od momentu konsekracji obiekt służył potrzebom prowadzonego przez siostry sierocińca w Igławie.

Historia kaplicy nie była jednak ciągła. W 1950 roku, w okresie komunistycznych represji wobec zgromadzeń zakonnych w Czechosłowacji, budynek został zdesakralizowany, a klasztor przejęty na inne cele. Dopiero po latach obiekt wrócił w ręce sióstr boromeuszek, a kaplicę ponownie poświęcono w 2006 roku, przywracając jej pierwotne przeznaczenie duchowe pod wezwaniem Bożego Serca Pańskiego.

Co wyróżnia jej architekturę?

Budynek reprezentuje styl historyzujący, łączący formy romańskie z motywami wczesnego renesansu włoskiego. Charakterystycznym elementem bryły jest ośmioboczna wieżyczka zwieńczona ostrosłupowym dachem, która nadaje kaplicy rozpoznawalny, niemal miniaturowy monumentalizm.

Prawdziwą wartością obiektu jest jednak wystrój wnętrza, utrzymany w duchu tzw. szkoły boureńskiej (Beuron) — nurtu sztuki sakralnej wywodzącego się z opactwa benedyktynów w Beuron, łączącego uproszczone, geometryzujące formy z inspiracjami sztuką starożytnego Egiptu i wczesnochrześcijańską. Zachowały się tu witraże z motywami anielskimi, oryginalna posadzka, drewniane drzwi przesuwne oraz metalowe elementy wykończenia utrzymane w spójnej, neoromańskiej stylistyce. Pod obecną warstwą wapiennej powłoki malarskiej prawdopodobnie zachowały się także oryginalne freski w stylu boureńskim — obiekt tego typu, łączący architekturę i dekorację w tej konkretnej estetyce, nie ma odpowiednika w innych częściach Moraw.

Czy można ją zwiedzić?

Ze względu na lokalizację na terenie klasztoru dostęp do kaplicy jest ograniczony. Obiekt otwarty jest podczas regularnych mszy odprawianych w każdy poniedziałek o godzinie 17:00, a raz w miesiącu organizowane są oprowadzania dla osób z zewnątrz, umożliwiające bliższe poznanie wnętrza i jego dekoracji. Od 2015 roku budynek klasztorny wraz z kaplicą figuruje jako zabytek kultury, co potwierdza jego wartość historyczną i artystyczną.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała kaplica św. Karola Boromeusza w Igławie? Została wzniesiona w latach 1903–1904 według projektu architekta Karela Wagnera i poświęcona w listopadzie 1904 roku.

Dlaczego kaplica przestała pełnić funkcje religijne? W 1950 roku, w czasie represji wobec zakonów w komunistycznej Czechosłowacji, obiekt zdesakralizowano; ponownie poświęcono go dopiero w 2006 roku.

Co jest najcenniejsze w jej wnętrzu? Dekoracja w stylu szkoły boureńskiej — witraże z motywami anielskimi, oryginalna posadzka, drewniane drzwi przesuwne i metalowe detale, unikatowe na tle innych obiektów na Morawach.

Jak wejść do kaplicy? Wejście prowadzi wyłącznie przez budynek klasztorny przy ulicy Křížová 12; kaplica jest otwarta podczas mszy w poniedziałki o 17:00 oraz raz w miesiącu przy okazji oprowadzań.