Church of the Exaltation of the Holy Cross

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Igławie to dawny kościół klasztorny dominikanów, uznawany za jedną z pierwszych czysto gotyckich budowli na ziemiach czeskich. Stoi na Vysočinie, w historycznym centrum miasta, i dziś pełni funkcję świątyni Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego oraz starokatolików.

Jak dotrzeć?

Kościół znajduje się w Igławie, mieście będącym siedzibą kraju Vysočina, przy współrzędnych 49.3977, 15.5906. Budynek leży w obrębie dawnego zespołu klasztornego dominikanów, w pobliżu innych zabytków starej Igławy, co czyni go łatwym punktem do włączenia w spacer po historycznym centrum miasta.

Co zobaczysz?

Kościół założono w 1247 roku, a jego budowa trwała przez cały wiek XIII — w tym czasie powstały mury obwodowe, portal wejściowy oraz łuk tęczowy oddzielający prezbiterium od nawy. Sklepienie, dopełniające bryłę świątyni, ukończono dopiero w latach 80. XIV wieku. Historycy architektury zaliczają kościół do najwcześniejszych realizacji czystego stylu gotyckiego w Czechach, wzorowanych na gotyku północnofrancuskim — co w połowie XIII wieku było rozwiązaniem awangardowym jak na region środkowoeuropejski.

W XVI wieku budowlę kilkukrotnie uszkodziły pożary. Naprawy przeprowadzono wówczas w duchu renesansu, co wprowadziło do gotyckiej bryły elementy nowszej stylistyki. Kościół pełnił funkcję świątyni klasztornej sąsiadującego konwentu dominikańskiego aż do 1784 roku, kiedy to na mocy dekretu cesarza Józefa II klasztor został skasowany. Budynek przeszedł wówczas w ręce wojska, które urządziło w nim koszary — funkcję tę pełnił przez kolejne dziesięciolecia.

Powrót do życia kościelnego

Dopiero od 1947 roku obiekt ponownie służy jako kościół. Przełomowym momentem w jego nowszej historii był rok 2005, gdy miasto Igława wykupiło budynek na aukcji za sześć milionów koron czeskich. Po zakupie rozpoczęto wieloletnią, kompleksową rekonstrukcję, która pozwoliła zabezpieczyć substancję zabytkową i przywrócić obiektowi funkcję sakralną w lepszym stanie technicznym. Obecnie w kościele odprawiane są nabożeństwa Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego oraz Kościoła starokatolickiego.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ kościół jest czynnym miejscem kultu i jednocześnie zabytkiem architektury, warto planować wizytę z uwzględnieniem godzin nabożeństw i ewentualnych wydarzeń parafialnych. Igława leży na trasie między Pragą a Brnem, więc zwiedzanie kościoła dobrze łączy się z krótkim postojem w mieście przy okazji dłuższej podróży przez Wysoczyznę Czesko-Morawską, niezależnie od pory roku.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Igławie? Fundację datuje się na 1247 rok, a budowa — obejmująca mury, portal i łuk tęczowy — trwała przez cały wiek XIII, natomiast sklepienie ukończono w latach 80. XIV wieku.

Dlaczego kościół uznaje się za wyjątkowy architektonicznie? Jest uważany za jedną z pierwszych czysto gotyckich budowli w Czechach, wzniesioną w duchu gotyku północnofrancuskiego, co w tamtym okresie było rzadkością w regionie.

Co stało się z kościołem po kasacie klasztoru w 1784 roku? Budynek przejęło wojsko i urządziło w nim koszary; funkcję sakralną odzyskał dopiero w 1947 roku.

Kto obecnie zarządza kościołem i kto się w nim modli? Od 2005 roku właścicielem jest miasto Igława, które przeprowadziło jego rekonstrukcję; obiekt służy wspólnotom Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego i Kościoła starokatolickiego.