chapel in abandoned village Lukov

Kaplica w zanikłej wsi Lukov, kilka kilometrów od Hojné Vody w Horách Novohradzkich, to jeden z tych punktów na mapie, które istnieją głównie dzięki uporowi lokalnych pasjonatów historii. Po całej wsi zostały dziś tylko pojedynczy dom i odbudowana kapliczka stojąca dokładnie tam, gdzie dawniej była wiejska náves.

Co to za miejsce i dlaczego wieś zniknęła?

Lukov leżał na wysokości około 776 m n.p.m., a pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z 1379 roku. Historia miejsca nie była linearna – w pewnym momencie wieś opustoszała i dopiero w 1456 roku ówczesna władza zdecydowała się ją odbudować. Przez kolejne stulecia Lukov żył skromnym rytmem osady leśnej: w 1641 roku mieszkało tu 13 rodzin, a pod koniec XIX wieku, w 1898 roku, naliczono 15 domów i 79 mieszkańców. Większość z nich pracowała w lesie – zabudowania były rozrzucone, bez towarzyszących pól uprawnych czy łąk, podobnie jak w sąsiednich Nowych Hutach (Nové Hutě), z którymi Lukov tworzył jeden osadniczy mikroregion.

Koniec przyszedł po drugiej wojnie światowej. Po wysiedleniu niemieckich mieszkańców wieś na krótko zasiedlili reemigranci z Rumunii, ale to rozwiązanie okazało się tymczasowe – osada opustoszała ponownie i ostatecznie została zlikwidowana. Dziś Lukov jest jedną z kilkudziesięciu zanikłych wsi Novohradských hor, obok Cetyn, Pohoří na Šumavě, Jiřic, Pivonic, Rapotic czy Stříbrných Hutí – regionu, z którego w sumie zniknęło około trzydziestu osad.

Co zostało z dawnej wsi?

Z całej zabudowy przetrwał jeden dom oraz kaplica, która stała niegdyś na środku wsi, na wiejskiej návsi. Obiekt przeszedł odbudowę – dzięki temu, mimo zniknięcia całej reszty osady, punkt orientacyjny w terenie wciąż istnieje i można go dziś odwiedzić. To właśnie kaplica, a nie ruiny domów, jest głównym materialnym śladem po dawnym Lukovie.

Jak dotrzeć na miejsce z Hojné Vody?

Lukov znajduje się w bliskim sąsiedztwie Hojné Vody, popularnego punktu wypadowego w Horách Novohradzkich, znanego m.in. ze studzienki św. Anny. Teren dawnej wsi wpisuje się w szerszy projekt dokumentowania krajobrazu kulturowego regionu (Krajina Novohradska), który opisuje historię zanikłych osad dla osób zainteresowanych krajoznawstwem i historią pogranicza. To miejsce raczej dla turystyki pieszej niż zorganizowanego zwiedzania – nie ma tu infrastruktury typowej dla atrakcji turystycznych, a wartością jest sama cisza i kontekst historyczny.

Najczęstsze pytania

Czy w Lukovie zachowały się jakieś budynki poza kaplicą? Tak, oprócz odbudowanej kaplicy stoi tam jeszcze jeden dom – to wszystko, co pozostało z dawnej, kilkunastodomowej osady.

Kiedy wieś Lukov przestała istnieć? Ostateczny koniec osady nastąpił po drugiej wojnie światowej – po wysiedleniu Niemców i krótkim, nieudanym zasiedleniu przez reemigrantów z Rumunii wieś opustoszała i została zlikwidowana.

Czym zajmowali się dawni mieszkańcy Lukova? W większości byli to robotnicy leśni – stąd rozrzucona zabudowa bez pól uprawnych, typowa dla osad leśnych w tym rejonie Novohradských hor.

Czy Lukov to jedyna zanikła wieś w okolicy? Nie – w Horách Novohradzkich zniknęło w sumie około trzydziestu osad, m.in. Cetviny, Pohoří na Šumavě, Jiřice, Pivonice, Rapotice i Stříbrné Hutě.