Castell de Savallà

Castell de Savallà to ruiny warownej rezydencji pańskiej wznoszące się nad miejscowością Savallà del Comtat, w regionie Conca de Barberà w Katalonii. Dziś z dawnego założenia ostały się fragmenty murów obwodowych i dwie baszty, ale historia tego miejsca sięga niemal tysiąca lat wstecz i wiąże się z kolejnymi rodami, które rządziły tą częścią Katalonii.

Skąd wzięła się nazwa Savallà i kiedy pojawia się pierwszy zapis?

Nazwa miejscowości pojawia się w źródłach pisanych już w 1043 roku — w dokumencie donacyjnym hrabiów Barcelony, Ramona Berenguera I i jego żony Elżbiety (Elisabet), na rzecz Bernata Sunifreda i jego żony Amaltrudy. W tamtym zapisie teren figuruje jako jedna z granic kasztelanii Conesa, pod łacińską formą przypominającą "Serra de Avellano". Sama forma nazwy ewoluowała więc od łacińskiego rdzenia związanego z leszczyną (avellano) do dzisiejszego "Savallà".

Kto władał zamkiem w średniowieczu?

Pod koniec XI wieku twierdza znajdowała się w rękach rodu Cervera. W 1172 roku Ramon de Cervera przekazał ją swojej córce Elisendzie, żonie Berenguera d'Aguiló, a później ich synowi Guillemowi. To właśnie w tym okresie, w połowie XII wieku, po raz pierwszy pojawiają się przedstawiciele linii nazywanej Avellà lub Savallà — pełnili oni funkcję kasztelanów, czyli zarządców twierdzy w imieniu właścicieli. Pod koniec XIII wieku posiadłość przeszła w ręce rodu Timor, a w kolejnym stuleciu — rodu Boixadors, który miał zdecydować o dalszych losach zamku na kolejne wieki.

Jak średniowieczna twierdza zmieniła się w pałac hrabiowski?

Z pierwotnego, średniowiecznego zamku obronnego nie zachował się dosłownie żaden element — został on całkowicie przebudowany. Między XV a XVI wiekiem na jego miejscu wzniesiono obronną rezydencję pałacową, która stała się siedzibą hrabiów Savallà. Godność hrabiowska dla tej linii została ustanowiona w 1599 roku, kiedy tytuł otrzymał Bernat II de Boixadors i d'Erill. Od tego momentu budowla łączyła funkcje obronne z reprezentacyjnymi, typowe dla rezydencji arystokratycznych epoki nowożytnej w Katalonii.

Co się stało z zamkiem w XIX wieku i dlaczego jest dziś w ruinie?

Los budowli przesądziło opuszczenie jej przez rodzinę właścicieli — pałac zaczął podupadać, a poważnych zniszczeń dopełniły wojny karlistowskie, które wstrząsnęły Katalonią w XIX wieku. W ostatniej ćwierci tego stulecia doszło do systematycznego rozbierania budynku przez samą rodzinę, która zdecydowała się skierować środki i uwagę na odbudowę innej swojej posiadłości — zamku w Peraladzie. To właśnie tam trafiły liczne elementy architektoniczne wywiezione z Savallà, co ostatecznie przypieczętowało los pierwotnej rezydencji.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Z dawnego zespołu pałacowo-obronnego zachowały się fragmenty murów obwodowych oraz dwie baszty flankujące niegdysiejszą bryłę budowli. Ruiny stoją na wzniesieniu nad wsią Savallà del Comtat, skąd rozciąga się widok na okoliczne wzgórza Conca de Barberà — regionu znanego również z klasztoru Poblet i tradycji winiarskich.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Savallà można zwiedzać w środku? Obiekt to trwała ruina — dostępne są głównie zewnętrzne fragmenty murów i baszt, bez pełnej infrastruktury turystycznej wewnątrz.

Ile lat liczy historia tego miejsca? Pierwsze wzmianki o okolicy sięgają 1043 roku, choć obecna forma budowli — rezydencja pałacowa — powstała dopiero w XV–XVI wieku.

Dlaczego zamek popadł w ruinę? Zdecydowało o tym opuszczenie przez właścicieli, zniszczenia z okresu wojen karlistowskich w XIX wieku oraz celowy demontaż elementów architektonicznych przeniesionych do zamku w Peraladzie.

Jaki ród nadał miejscu status hrabiowski? Tytuł hrabiego Savallà otrzymał w 1599 roku Bernat II de Boixadors i d'Erill, przedstawiciel rodu, który przejął posiadłość w XIV wieku.