Arbeid Adelt

Arbeid Adelt to zabytkowy wiatrak typu stellingmolen (młyn na podeście, z obracaną górną częścią – tzw. bovenkruier), stojący we wsi Weelde, w gminie Ravels, w belgijskiej prowincji Antwerpia. Nazwa młyna – w dosłownym tłumaczeniu „praca uszlachetnia" – nawiązuje do tradycyjnego hasła cechów rzemieślniczych, popularnego wśród budowniczych młynów w tym regionie Flandrii.

Kiedy powstał młyn?

Konstrukcję wzniósł w 1850 roku młynarz-budowniczy Van Himbergen na zlecenie rodziny Bax-Pelkmans. Od początku pełnił podwójną funkcję: mielił zboże oraz tłoczył olej z nasion oleistych, co było typowym rozwiązaniem dla wiejskich młynów tamtej epoki, łączących kilka rodzajów przetwórstwa pod jednym dachem.

Jak zmieniała się jego funkcja na przestrzeni lat?

W 1906 roku pożar strawił część urządzeń tłoczni oleju. Po odbudowie zrezygnowano z tej funkcji i młyn działał już wyłącznie jako młyn zbożowy. Kolejny cios nadszedł 11 września 1921 roku, gdy silna burza zerwała czapę wraz ze skrzydłami – uszkodzenie typowe dla wiatraków tego typu, wystawionych na działanie żywiołu przy niekorzystnym ustawieniu względem wiatru.

Prawdziwy przełom nastąpił w 1936 roku, gdy w sąsiednim budynku zainstalowano silnik Diesla. Od tego momentu profesjonalne mielenie z wykorzystaniem energii wiatru zostało zarzucone na rzecz napędu mechanicznego – los, jaki podzieliła większość wiatraków w Europie Zachodniej w okresie międzywojennym i powojennym.

Co działo się z młynem w drugiej połowie XX wieku?

Losy młyna jako zabytku odmieniła dopiero gruntowna renowacja przeprowadzona w 1966 roku pod kierunkiem J. Schellekensa, która przywróciła mu dawny wygląd i konstrukcję. Prace konserwatorskie kontynuowano w latach 1993–1994 oraz 1996 – tym razem zajęli się nimi bracia Caers z miejscowości Retie.

Od 1989 roku właścicielem obiektu jest gmina Ravels, co zapewniło mu stałą opiekę instytucjonalną i finansowanie dalszych prac utrzymaniowych.

Jak wygląda młyn dzisiaj?

W 2008 roku podest (galeria) młyna został odnowiony przez firmę Thomaes Molenbouw z Beveren-Roeselare. Podczas tych prac zastąpiono pionowe zastrzały ukośnymi, przywracając historyczny, oryginalny wygląd konstrukcji nośnej. W tym samym roku powstało stowarzyszenie Molenkring „Arbeid Adelt", którego celem jest opieka nad młynem i promocja jego historii, a także uruchomiono projekt Leader „Molen Arbeid Adelt", wspierający lokalne inicjatywy związane z dziedzictwem wiejskim.

Młyn od dawna jest ważnym punktem na mapie Weelde i całej gminy Ravels – w ostatnich latach obchodzono tu m.in. 175. rocznicę jego powstania, świętowaną wspólnie z mieszkańcami przy muzyce i słonecznej pogodzie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się młyn Arbeid Adelt? We wsi Weelde, będącej częścią gminy Ravels, w prowincji Antwerpia w Belgii.

Jakiego typu jest to wiatrak? To stellingmolen – młyn na podeście (galerii) z obracaną czapą (bovenkruier), pierwotnie służący zarówno do mielenia zboża, jak i tłoczenia oleju.

Kto obecnie zarządza młynem? Od 1989 roku właścicielem jest gmina Ravels, a bieżącą opieką i promocją zajmuje się stowarzyszenie Molenkring „Arbeid Adelt", powstałe w 2008 roku.

Czy młyn wciąż działa? Profesjonalne mielenie z użyciem siły wiatru zakończyło się w 1936 roku po zainstalowaniu silnika Diesla, jednak obiekt jest utrzymywany jako zabytek techniki i atrakcja turystyczna dzięki kolejnym renowacjom (1966, 1993–1996, 2008).